by Γράφει: Ο Δημήτρης Απόκης*
Καθώς οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συγκεντρώνονται στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής της 7ης-8ης Ιουλίου 2026, η Συμμαχία βρίσκεται στα πρόθυρα ενός καταστροφικού λάθους.
Ετοιμάζεται να απονείμει στην Τουρκία δύο κρίσιμες διοικήσεις: μια Ναυτική Διοίκηση Συστατικού Στοιχείου στην Κωνσταντινούπολη για τον επιχειρησιακό έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας και ένα Πολυεθνικό Σώμα Στρατού στην Άδανα για την Ανατολική Μεσόγειο.
- Αυτό δεν είναι ενίσχυση της Συμμαχίας. Είναι μια απερίσκεπτη ανταμοιβή στο καθεστώς του Ερντογάν, που προωθείται ενεργά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εγκρίνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και διευκολύνεται από την πολιτική εξευμενισμού του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν άμεση ευθύνη. Υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, η κυβέρνηση έχει προωθήσει επιθετικά αυτές τις νέες δομές υπό τουρκική ηγεσία, ενώ ετοιμάζεται να προσφέρει στον Ερντογάν απτά δώρα στη Σύνοδο.
ο Τραμπ σκοπεύει να προσφέρει στην Τουρκία προηγμένους κινητήρες μαχητικών αεροσκαφών
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Τραμπ σκοπεύει να προσφέρει στην Τουρκία προηγμένους κινητήρες μαχητικών αεροσκαφών και μια οδό επιστροφής στο πρόγραμμα F-35 — ανατρέποντας χρόνια κυρώσεων που προκλήθηκαν από την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα.
Αυτή η συναλλακτική προσέγγιση αντιμετωπίζει έναν προβληματικό και επικίνδυνο «σύμμαχο» ως πελάτη που πρέπει να εξαγοραστεί, αντί για εταίρο που πρέπει να λογοδοτήσει.
- Σε μια εποχή που η Τουρκία συνεχίζει να κατέχει σχεδόν το μισό της Κύπρου, παραβιάζει συστηματικά τον ελληνικό εναέριο χώρο στο Αιγαίο και διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Μόσχα, στηρίζει το Ιράν, τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, η Ουάσιγκτον επιλέγει τις βραχυπρόθεσμες εντυπώσεις αντί για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια.
Η ανταμοιβή του Ερντογάν με επιχειρησιακή διοίκηση σε δύο από τα πιο ευαίσθητα νότια θέατρα του ΝΑΤΟ και με υπερσύγχρονα αμερικανικά οπλικά συστήματα στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η κακή συμπεριφορά αποδίδει.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδεινώνει αυτή την ανοησία με κυνικά διπλά μέτρα και σταθμά. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι έχουν επισκεφθεί πρόσφατα την Τουρκία και την έχουν χαρακτηρίσει δημοσίως «στρατηγικό εταίρο».
Αυτός ο χαρακτηρισμός έρχεται παρά το γεγονός ότι το καθεστώς Ερντογάν υπονομεύει συστηματικά τα δυτικά συμφέροντα.
Έχει επανειλημμένα καθυστερήσει ή αραιώσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και διατηρεί ενεργειακούς και εμπορικούς δεσμούς με το καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν, ακόμη και ενώ το ΝΑΤΟ εξοπλίζει την Ουκρανία.
- Αναβαθμίζοντας την Τουρκία σε «στρατηγικό εταίρο» και παραμένοντας σιωπηλή απέναντι σε αυτές τις αντιφάσεις, η ΕΕ αποκαλύπτει τις προτεραιότητές της: οι συμφωνίες για τη μετανάστευση, ο ενεργειακός πραγματισμός και η ένταξη στην αμυντική βιομηχανία μετρούν περισσότερο από τις δημοκρατικές αξίες ή τη συνοχή της Συμμαχίας.
Πιο καταστροφικός από όλους είναι ο ρόλος της κυβέρνησης Μητσοτάκη στην Αθήνα. Η σημερινή εξωτερική πολιτική της Ελλάδας απέναντι στην Τουρκία είναι μια πολιτική συστηματικού εξευμενισμού.
Αντί να χρησιμοποιήσει τη φωνή της μέσα στο ΝΑΤΟ για να μπλοκάρει ή να θέσει όρους σε αυτές τις διοικήσεις, η Αθήνα έχει διευκολύνει ενεργά την απόκτηση αυτών των στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων από την Τουρκία μέσω διμερών προσπαθειών «εξομάλυνσης» και απροθυμίας να αντιμετωπίσει τις μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Αυτή η προσέγγιση περιλαμβάνει συναντήσεις υψηλού επιπέδου με τον Ερντογάν, υποβάθμιση των παραβιάσεων στο Αιγαίο και αποφυγή οποιασδήποτε δημόσιας σύνδεσης μεταξύ της συμπεριφοράς της Τουρκίας και των φιλοδοξιών της στο ΝΑΤΟ.
- Τη στιγμή ακριβώς που το καθεστώς Ερντογάν κατέχει το μισό της Κύπρου, απειλεί την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο, εξοπλίζει και στηρίζει διπλωματικά ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν και συντάσσεται με τον Πούτιν εναντίον των βασικών δυτικών στρατηγικών, η κυβέρνηση Μητσοτάκη βοηθά να παραδοθεί στην Τουρκία ο επιχειρησιακός έλεγχος της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολικής Μεσογείου.
Αυτό δεν είναι συνετή διπλωματία. Είναι στρατηγική αυτοϋπονόμευση ντυμένη με ρεαλισμό.
Ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ήταν ο πρώτος Έλληνας πολιτικός ηγέτης που έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου.
- Δημοσίως εντόπισε τους κινδύνους αυτών των νέων δομών διοίκησης του ΝΑΤΟ στην Τουρκία πολύ πριν γίνουν επικείμενες, προειδοποιώντας ότι η τοποθέτηση επιχειρησιακής εξουσίας για τη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο υπό τουρκική διοίκηση θα ενίσχυε την αναθεωρητική ατζέντα της Άγκυρας και θα απειλούσε άμεσα τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.
Ο Σαμαράς υποστήριξε ορθά ότι μια τέτοια κίνηση θα νομιμοποιούσε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» υπό τη σημαία του ΝΑΤΟ και θα διάβρωνε την αξιοπιστία της Συμμαχίας ως αμυντικού συμφώνου. Οι πρώιμες προειδοποιήσεις του έχουν επιβεβαιωθεί από την τρέχουσα πορεία, ωστόσο αγνοήθηκαν από την κυβέρνηση Μητσοτάκη στην προσπάθειά της να διατηρήσει «ήρεμα νερά».
Οι συνέπειες αυτής της τριπλής αποτυχίας θα είναι σοβαρές και διαρκείς. Μια διοίκηση της Μαύρης Θάλασσας υπό τουρκική ηγεσία στην Κωνσταντινούπολη δίνει στην Άγκυρα καθοριστική επιρροή σε οποιεσδήποτε μελλοντικές ναυτικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ σε μια περιοχή που ήδη περιορίζεται από τη Σύμβαση του Μοντρέ.
Σε μια κρίση που αφορά τη Ρωσία ή την Ουκρανία, οι εθνικές προτεραιότητες της Τουρκίας θα μπορούσαν να υπερισχύσουν των στόχων της Συμμαχίας.
- Το Σώμα στα Άδανα, προσανατολισμένο προς την Ανατολική Μεσόγειο, τοποθετεί τα ελληνικά νησιά και την Κύπρο στην επιχειρησιακή τροχιά μιας δύναμης που αμφισβητεί ανοιχτά την κυριαρχία τους. Ο Ερντογάν θα διαθέτει πλέον θεσμικά εργαλεία για να προωθήσει τις επεκτατικές του διεκδικήσεις ενώ θα επικαλείται τη νομιμότητα του ΝΑΤΟ.
Αυτή η ρύθμιση ανταμείβει ακριβώς τις συμπεριφορές που η Δύση ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται: κατοχή εδάφους, απειλές κατά συμμάχων, υποστήριξη σε τρομοκρατικές οργανώσεις και εχθρικά κράτη, και συνεπή αντίθεση στους δυτικούς στρατηγικούς στόχους.
Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε για να αποτρέπει την επιθετικότητα μέσω ενότητας και κοινών αρχών, όχι για να εξυψώνει ένα κράτος-μέλος του οποίου ο ηγέτης ακολουθεί μια παράλληλη εξωτερική πολιτική εχθρική προς αυτές ακριβώς τις αρχές.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες, προσφέροντας κινητήρες μαχητικών και πρόσβαση στα F-35, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ανακηρύσσοντας την Τουρκία στρατηγικό εταίρο και η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ακολουθώντας μια πολιτική εξευμενισμού που διευκολύνει ενεργά αυτές τις διοικήσεις, διαλύουν συλλογικά τη νότια πτέρυγα της Συμμαχίας από μέσα.
Η ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή αυστηρά, αλλά η ζημιά στην πατρίδα θα είναι ανεπανόρθωτη.
Οι προειδοποιήσεις του Αντώνη Σαμαρά και άλλων που βλέπουν καθαρά τον κίνδυνο έχουν παραμεριστεί υπέρ βραχυπρόθεσμων πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Το τίμημα θα πληρωθεί με αυξημένη αστάθεια στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο, μειωμένη αποτροπή κατά των αναθεωρητικών δυνάμεων και διάβρωση της εμπιστοσύνης μεταξύ των πιο εκτεθειμένων μελών του ΝΑΤΟ. Αυτό δεν είναι ηγεσία. Είναι παράδοση ντυμένη ως στρατηγική.
*Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος, με ειδίκευση στην Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική, Γεωπολιτική και Διεθνή Οικονομία. Απόφοιτος των πανεπιστημίων The American University, School of International Service, και The Johns Hopkins University, The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies της Ουάσιγκτον. Είναι μέλος του The International Institute for Strategic Studies, του Λονδίνου. Ως Δημοσιογράφος, υπήρξε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, στο Στέητ Ντιπάρτμεντ και στο Αμερικανικό Πεντάγωνο.
