Γράφει: Ο Μιχάλης Χαιρετάκης
Μπήκα στην αίθουσα χωρίς να ξέρω αν η «Οδύσσεια» του Nolan θα μπορούσε να με εκπλήξει. Βέβαια αρκετές φορέες με πήρε ο ύπνος και έτσι δεν κατάφερα να τη δω αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες για ανθρώπους που ζήλευουν τις επιτυχίες των άλλων και δεν καταλαβαίνουν από πραγματικό κινηματογράφο.
Βγήκα συγκλονισμένος. Ο Νόλαν δεν γύρισε απλώς μια ταινία. Ο Νόλαν δεν μετέφερε απλώς τον Όμηρο στον κινηματογράφο.
Η «Οδύσσεια» του Nolan
Διόρθωσε τον Όμηρο. Πήρε ένα σχετικά άγνωστο αρχαίο ποίημα, το οποίο παρέμενε ημιτελές (σάν πιάτο στο Master Chef) επί περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια, και του έδωσε επιτέλους αυτό που του έλειπε. Ο Οδυσσέας δεν είναι πια ένας απλός αρχαίος Έλληνας βασιλιάς.
Είναι ένας τραυματισμένος βετεράνος πολέμου, ένας πατέρας που απουσιάζει, ένας σύζυγος που δεν σηκώνει ποτέ το κινητό όταν τον ψάχνουν και ένας άνθρωπος παγιδευμένος ανάμεσα στη μοίρα, στους θεούς και σε ένα soundtrack τόσο δυνατό ώστε δεν ακούς ούτε τους διαλόγους αλλά ούτε και τις ίδιες σου τις σκέψεις.
Η ταινία, βέβαια, θα μπορούσε να πάει ακόμη πιο μπροστά. Η Ωραία Ελένη και η Κλυταιμνήστρα σωστά πρέπει να είναι Αφροαμερικανέες, αλλά δεν βρίσκω το λόγο να σταματήσουμε εκεί; Και η Αφροδίτη Αφροαμερικανή. Η Αθηνά επίσης. Όχι όμως απλώς Αφροαμερικανή: ιδανικά να είναι νεαρή δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία εμφανίζεται στον Οδυσσέα μέσω Microsoft Teams και του εξηγεί ότι η επίθεση στους μνηστήρες θα πρέπει να γίνει με τρόπο που δεν θα παραβιάζονται τα ανθρώπινά τους δικαιώματα.
Ο Ποσειδώνας θα μπορούσε να είναι Σκανδιναβός ακτιβιστής για την κλιματική αλλαγή, εξοργισμένος επειδή ο Οδυσσέας ταξιδεύει με πλοίο που δεν είναι ενεργειακά ουδέτερο. Η Κίρκη να διατηρεί σχολή αυτογνωσίας, όπου οι άντρες δεν μεταμορφώνονται σε πραγματικά γουρούνια· απλώς συνειδητοποιούν ότι ήταν ήδη τοξικοί πατριάρχες.
Ο Πολύφημος, από την άλλη, δεν πρέπει να αποκαλείται «Κύκλωπας», επειδή αυτό αποτελεί προσβλητικό χαρακτηρισμό για άτομα με μονοφθαλμία. Θα είναι ένας οπτικά διαφοροποιημένος κτηνοτρόφος, θύμα αποικιοκρατικής εισβολής στην ιδιοκτησία του.
Οι Σειρήνες δεν θα τραγουδούν. Θα είναι life coachers που παρουσιάζουν podcast αυτοβελτίωσης με τίτλο «Βρες την εσωτερική σου Ιθάκη», το οποίο ο Οδυσσέας θα προσπαθεί απεγνωσμένα να κλείσει, αλλά δεν θα βρίσκει πού ακυρώνεται η συνδρομή.
Η Πηνελόπη, φυσικά, δεν θα περιμένει είκοσι χρόνια. Θα έχει ιδρύσει από καιρό start-up υφαντικής, θα έχει συγκεντρώσει δύο εκατομμύρια από επενδυτές.
Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις γιατί ο Νόλαν θεωρείται ο μεγαλύτερος σκηνοθέτης όλων των εποχών. Δεν γυρίζει ταινίες. Γυρίζει τρίωρες εξετάσεις κατανόησης, στις οποίες ο θεατής βγαίνει από την αίθουσα, κοιτάζει τους υπόλοιπους και φοβάται να παραδεχτεί ότι δεν κατάλαβε τίποτα.
Έτσι λέει απλώς «αριστούργημα» και περιμένει να δει τι θα πουν οι άλλοι.
Η «Οδύσσεια» είναι ήδη η καλύτερη ταινία που δεν κατάφερα να παρακολουθήσω γιατί με πήρε ο ύπνος. Ένα αθάνατο έπος, μια υπαρξιακή εμπειρία και κυρίως μια εξαιρετική ευκαιρία να λατρέψουμε το καστ των ηθοποιών πριν δούμε έστω ένα λεπτό από το έργο.
Διότι ο μεγάλος κινηματογράφος δεν χρειάζεται να τον δεις για να τον αποθεώσεις. Χρειάζεται μόνο ένα όνομα, μια φωτογραφία από τα γυρίσματα ώστε να γράψεις ότι βγήκες από την αίθουσα συγκλονισμένος.
Η «Οδύσσεια» δεν είναι απλώς επική. Η λέξη «επική» είναι πλέον ανεπαρκής. Είναι σαν να αποκαλείς τον Παρθενώνα «ένα σχετικά συμπαθητικό σπιτάκι που είναι ακόμα στα μπετά». Μπροστά στο έργο του Νόλαν, όλες οι προηγούμενες ταινίες μοιάζουν με ερασιεχνικά βιντεάκια τραβηγμένα κάθετα με κινητό.
Η «Οδύσσεια» είναι ήδη η καλύτερη ταινία της χρονιάς, της δεκαετίας, του αιώνα και πιθανότατα της τελευταίας χιλιετίας.
Είναι ένα αριστούργημα που επαναπροσδιορίζει τη σχέση του ανθρώπου με το κουπί και σίγουρα η σημαντικότερη κινηματογραφική εμπειρία από τότε που οι αδελφοί Λυμιέρ έδειξαν ένα τρένο και τρόμαξαν τον κόσμο.
