by Πηγή: https://nordicmonitor.com
Γράφει: Levent Kenez/Stockholm
Η αμυντική έκθεση SAHA 2026 στην Τουρκία μετατράπηκε την περασμένη εβδομάδα σε πολιτική και ιδεολογική βιτρίνα, καθώς ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αξιοποίησε την εκδήλωση για να προωθήσει τη διευρυνόμενη αμυντική βιομηχανία της χώρας ενόψει ενός πιθανού νέου εκλογικού κύκλου, ενώ φιλοκυβερνητικές ισλαμιστικές προσωπικότητες απέδωσαν στα πυραυλικά προγράμματα και τα συστήματα αεράμυνας ρητά θρησκευτικό περιεχόμενο.
Μεταξύ των επίσημων επισκεπτών στο Istanbul Expo Center ήταν ο Ιχσάν Σενότζακ, σκληροπυρηνικός τζιχαντιστής ιεροκήρυκας και ιδρυτής του Κέντρου Επιστημονικής και Πνευματικής Έρευνας (İFAM). Ο Σενότζακ περιηγήθηκε στα αμυντικά περίπτερα καταγράφοντας βίντεο που συνδύαζαν θρησκευτικές αναφορές, οθωμανική εικονογραφία και στρατιωτική ρητορική με υποστήριξη στα αναπτυσσόμενα τουρκικά προγράμματα πυραύλων και drones.
Στεκόμενος μπροστά από την έκθεση του νεοπαρουσιασθέντος βαλλιστικού πυραύλου Yıldırımhan, ο Σενότζακ περιέγραψε το πρόγραμμα ως όπλο που θα «τρομοκρατήσει τους εχθρούς του Αλλάχ» και είπε ότι οι μουσουλμάνοι έχουν θρησκευτική υποχρέωση να παράγουν προηγμένα όπλα σε κάθε εποχή. Αναφερόμενος στη δηλωμένη εμβέλεια των 6.000 χιλιομέτρων, συνέδεσε το σύστημα με τον Οθωμανό σουλτάνο Βαγιαζήτ Α΄, γνωστό ως Γιλντιρίμ Μπαγιαζήτ, και χαρακτήρισε τον πύραυλο μήνυμα προς τους «καταπιεσμένους μουσουλμάνους από τη Γάζα έως το Ανατολικό Τουρκεστάν».
Σε άλλο βίντεο που κατέγραψε στην έκθεση, ο Σενότζακ επαίνεσε τα τουρκικά συστήματα αεράμυνας μέσα από θρησκευτικές αναφορές, λέγοντας ότι η στρατιωτική τεχνολογία αποτελεί μέρος μιας θεϊκής αποστολής για την υπεράσπιση της Ιερουσαλήμ, του Κασμίρ και άλλων μουσουλμανικών περιοχών.
Τα βίντεο κυκλοφόρησαν ευρέως σε φιλοκυβερνητικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια της έκθεσης και αντανακλούσαν τη διαρκώς πιο θρησκευτική και στρατιωτικοποιημένη γλώσσα που χρησιμοποιούν ισλαμιστές παράγοντες ευθυγραμμισμένοι με το πολιτικό μπλοκ του Ερντογάν.
Ο Σενότζακ έχει στηρίξει επί μακρόν την εξωτερική πολιτική και την ατζέντα ασφάλειας του Ερντογάν. Σε προηγούμενες ομιλίες και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει καλέσει σε στρατιωτική δράση κατά του Ισραήλ, έχει υιοθετήσει ρητορική ένοπλου τζιχάντ και έχει υποστηρίξει σκληρές καταστολές μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Το Nordic Monitor έχει τεκμηριώσει στο παρελθόν τις εκκλήσεις του για «αποκεφαλισμό προδοτών» και τους στενούς δεσμούς του με ισλαμιστικές οργανώσεις συνδεδεμένες με φιλοκυβερνητικά δίκτυα στην Τουρκία.
Η SAHA 2026 εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές εκθέσεις που έχουν διοργανωθεί κατά τη διάρκεια της προεδρίας Ερντογάν. Τούρκοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι περισσότερες από 1.700 εταιρείες από 120 χώρες συμμετείχαν στην έκθεση μεταξύ 5 και 9 Μαΐου στο Istanbul Expo Center. Ο Ερντογάν παρευρέθηκε στην τελετή λήξης στις 8 Μαΐου και αξιοποίησε την εκδήλωση για να παρουσιάσει την τουρκική αμυντική βιομηχανία ως απόδειξη εθνικής ανεξαρτησίας και τεχνολογικής προόδου.
Στην ομιλία του, ο Ερντογάν εξήρε την εγχώρια παραγωγή όπλων, επέκρινε όσους στο παρελθόν αντιτάχθηκαν στις αμυντικές δαπάνες και δήλωσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να επεκτείνει τον στρατιωτικο‑βιομηχανικό της τομέα παρά τις διεθνείς πιέσεις και τα εμπάργκο. Αναφέρθηκε επίσης σε πολιτικούς της αντιπολίτευσης που είχαν προηγουμένως επικρίνει τις δοκιμές πυραύλων και τις αμυντικές δαπάνες.
Η αμυντική παραγωγή έχει καταστεί ένα από τα κεντρικά πολιτικά θέματα του Ερντογάν κατά τις εκλογικές περιόδους της τελευταίας δεκαετίας. Στρατιωτικά drones, ναυτικά προγράμματα, πυραυλικά συστήματα και έργα μαχητικών αεροσκαφών εμφανίζονται επανειλημμένα σε προεκλογικές ομιλίες, κρατικές τηλεοπτικές μεταδόσεις και συγκεντρώσεις του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP).
Η φετινή έκθεση επικεντρώθηκε έντονα στον βαλλιστικό πύραυλο Yıldırımhan, ο οποίος παρουσιάστηκε ως το πρώτο τουρκικό πρόγραμμα διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου. Τουρκικά μέσα ενημέρωσης και κρατικά συνδεδεμένοι σταθμοί περιέγραψαν τον πύραυλο ως ικανό να διανύσει 6.000 χιλιόμετρα με ταχύτητες που φτάνουν το Mach 25. Ο πύραυλος εκτέθηκε με οθωμανικά σύμβολα στη μία πλευρά και την υπογραφή του κοσμικού ιδρυτή της Τουρκίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στην άλλη, αντανακλώντας μια προσπάθεια συνδυασμού εθνικιστικής και συντηρητικής εικόνας στο ίδιο πολιτικό αφήγημα.
Το πρόγραμμα έγινε αμέσως ένα από τα πιο συζητημένα στοιχεία της έκθεσης, εν μέρει επειδή δεν έχει ανακοινωθεί καμία δημόσια γνωστή δοκιμαστική πτήση ή επιχειρησιακή ανάπτυξη. Αμυντικές εκδόσεις που κάλυψαν την έκθεση ανέφεραν ότι οι τουρκικές αρχές παρουσίασαν ένα ομοίωμα πλήρους κλίμακας και τεχνικούς ισχυρισμούς, αλλά δεν παρείχαν δημόσιο χρονοδιάγραμμα δοκιμών, πρόγραμμα ανάπτυξης ή επιχειρησιακές λεπτομέρειες.
Το ερευνητικό κέντρο του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας περιέγραψε τον Yıldırımhan ως έναν υγροπροωθούμενο πύραυλο, ο οποίος κινείται από τέσσερις πυραυλοκινητήρες και μπορεί να μεταφέρει ωφέλιμο φορτίο έως και τριών τόνων. Ωστόσο, οι επίσημες παρουσιάσεις δεν επιβεβαίωσαν αν ο πύραυλος υφίσταται πέρα από το στάδιο της έννοιας ή του πρωτοτύπου.
Το χάσμα μεταξύ της κρατικά υποστηριζόμενης δημοσιότητας και της απουσίας επιβεβαιωμένων επιχειρησιακών οροσήμων έγινε πιο εμφανές κατά την επίσκεψη του ίδιου του Ερντογάν στην έκθεση στις 8 Μαΐου. Παρότι τα τουρκικά κρατικά μέσα και φιλοκυβερνητικοί λογαριασμοί αφιέρωσαν εκτενή κάλυψη στον Yıldırımhan καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, ο Ερντογάν δεν αναφέρθηκε δημόσια στον πύραυλο κατά τη μακροσκελή ομιλία του στην τελετή λήξης και δεν επισκέφθηκε το περίπτερο του πυραύλου κατά την επίσημη περιήγηση στους εκθεσιακούς χώρους.
Η αντίθεση αυτή τράβηξε την προσοχή, καθώς φιλοκυβερνητικοί σταθμοί είχαν περάσει ημέρες παρουσιάζοντας τον πύραυλο ως ιστορικό στρατηγικό άλμα, ενώ οι αξιωματούχοι απέφευγαν να συζητήσουν δημόσια την κατάσταση των δοκιμών ή τα σχέδια επιχειρησιακής ανάπτυξης.
Ο Οζγκιούρ Οζέλ, ο ηγέτης του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του κοσμικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), επισκέφθηκε επίσης τη SAHA 2026 και φωτογραφήθηκε δίπλα σε εκθέματα που έφεραν την υπογραφή του Ατατούρκ, συμπεριλαμβανομένου του περιπτέρου του Yıldırımhan. Αργότερα επαίνεσε την εγχώρια αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας και δήλωσε ότι οι επενδύσεις στη στρατιωτική τεχνολογία αποτελούν εθνικό επίτευγμα και όχι κομματικό ζήτημα. Ο Ερντογάν στη συνέχεια χλεύασε την προηγούμενη κριτική του Οζέλ για τις αμυντικές δαπάνες κατά τη δική του ομιλία στην έκθεση.
Η διαδικτυακή συζήτηση γύρω από τον πύραυλο μετακινήθηκε γρήγορα πέρα από τις στρατιωτικές δυνατότητες και εισήλθε στο πεδίο του πολιτικού συμβολισμού. Οι συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επικεντρώθηκαν στη χρήση τόσο οθωμανικών εμβλημάτων όσο και της υπογραφής του Ατατούρκ στο σώμα του πυραύλου — ένας συνδυασμός που πολλοί χρήστες ερμήνευσαν ως προσπάθεια να απευθυνθεί ταυτόχρονα σε ισλαμιστές συντηρητικούς και σε κοσμικούς εθνικιστές.
Αυτό το διπλό μήνυμα εμφανίστηκε σε όλη την έκθεση μέσα στους εκθεσιακούς χώρους. Ισλαμιστές ιεροκήρυκες απήγγειλαν στίχους από το Κοράνι μπροστά σε πυραυλικά συστήματα, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι περιέγραφαν τις αμυντικές εξαγωγές ως απόδειξη τεχνολογικής κυριαρχίας. Γιγαντοοθόνες πρόβαλλαν προωθητικά βίντεο υπερηχητικών πυραύλων και drones, καθώς οι επισκέπτες σχημάτιζαν ουρές για να φωτογραφηθούν δίπλα σε πρωτότυπα μαχητικών αεροσκαφών και ομοιώματα βαλλιστικών πυραύλων.
Η έκθεση αποκάλυψε επίσης αντιφάσεις μέσα στη ρητορική των ισλαμιστών που την πλαισίωσαν. Ενώ φιλοκυβερνητικοί ιεροκήρυκες περιέγραφαν επανειλημμένα το Ισραήλ ως μακροπρόθεσμο εχθρό και καλούσαν την Τουρκία να προετοιμαστεί στρατιωτικά για μελλοντική σύγκρουση, δεν έκαναν καμία δημόσια αναφορά στη συμμετοχή αμυντικών εργολάβων που συνδέονται με τις ισραηλινές αλυσίδες εφοδιασμού.
Αρκετοί εκθέτες στη SAHA 2026, μεταξύ των οποίων οι REPKON, BAE Systems, Leonardo και LBA Systems, αντιμετώπισαν διαμαρτυρίες από αντι‑ισραηλινούς διαδηλωτές κατά τη διάρκεια της έκθεσης λόγω των αμυντικών δεσμών τους και των στρατιωτικών εξαγωγών τους που συνδέονται με το Ισραήλ. Οι διαδηλωτές διέκοψαν προσωρινά την πρόσβαση σε τμήματα του εκθεσιακού χώρου, αναγκάζοντας τους διοργανωτές να αναστείλουν προσωρινά την είσοδο των επισκεπτών μέχρι να αποκατασταθεί η πρόσβαση από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η έκθεση οργανώθηκε από τη SAHA Istanbul, μια πλατφόρμα που ιδρύθηκε από τουρκικές αμυντικές εταιρείες και διοικείται από τον Χαλούκ Μπαϊρακτάρ, αδελφό του κατασκευαστή drones Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, γαμπρού του προέδρου Ερντογάν. Η Baykar, ο κορυφαίος παραγωγός drones της Τουρκίας, που ελέγχεται από την οικογένεια Μπαϊρακτάρ, υπέγραψε πρόσφατα συμφωνία συνεργασίας με την ιταλική αμυντική εταιρεία Leonardo, η οποία έχει προμηθεύσει στρατιωτικό εξοπλισμό και τεχνολογία που χρησιμοποιείται από το Ισραήλ.
Παρά τις διαμαρτυρίες και τη συμμετοχή εταιρειών που οι διαδηλωτές κατηγορούν ότι συμβάλλουν στις στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ, οι ισλαμιστές ομιλητές που επισκέφθηκαν την έκθεση απέφυγαν να ασκήσουν άμεση κριτική στους εκθέτες, ενώ συνέχισαν να πλαισιώνουν την τουρκική αμυντική βιομηχανία μέσα από θρησκευτικά και αντι‑ισραηλινά αφηγήματα.
