by Πηγή: https://mwi.westpoint.edu
Γράφει: Ο Στρατηγός (εα) James Mingus/ 39ος Υπαρχηγός του Επιτελείου Στρατού των ΗΠΑ
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον Ελιγμό
Ο ελιγμός των διακλαδικών επιχειρήσεων επαναπροσδιορίζεται. Οι αρχές του πολέμου παραμένουν αναλλοίωτες. Αλλά ο τρόπος που αισθανόμαστε, αποφασίζουμε, ελισσόμαστε, χτυπάμε και διατηρούμε το έδαφος αλλάζει για πάντα.
Η τεχνολογία από μόνη της δεν θα κερδίσει τον επόμενο πόλεμο – αλλά η καλύτερη τεχνολογία, πλήρως ενσωματωμένη και τοποθετημένη στα χέρια των στρατιωτών μας, ίσως. Ο στόχος δεν είναι ο αυτόνομος πόλεμος, αλλά ο πόλεμος που κατευθύνεται από τον άνθρωπο με αυτόνομα μέσα – επιτρέποντας την κυριαρχία στο πεδίο της μάχης επιτρέποντάς μας να σκεφτόμαστε πιο γρήγορα, να ενεργούμε πιο γρήγορα, να ελισσόμαστε πιο γρήγορα και να διατηρούμε την πρωτοβουλία των επιχειρήσεων.
Ο πόλεμος παραμένει ανθρώπινος – Ο τρόπος που πολεμάμε αλλάζει.
Ο πόλεμος ήταν πάντα, και θα παραμείνει, θεμελιωδώς ανθρώπινος, ένας διαγωνισμός θελήσεων που διεξάγεται για την επίτευξη πολιτικών στόχων. Η τεχνολογία δεν αλλάζει αυτή τη βασική πραγματικότητα. Αλλά η τεχνολογία έχει επανειλημμένα αλλάξει τον χαρακτήρα του πολέμου: πώς οι δυνάμεις βλέπουν, επικοινωνούν, κινούνται, πολεμούν, προστατεύονται και διατηρούν τις πολεμικές επιχειρήσεις. Αυτή την εποχή εισερχόμαστε σε μια άλλη τέτοια περίοδο μετασχηματισμού.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτονομία, η ρομποτική, τα φθηνά μη επανδρωμένα συστήματα, η πανταχού παρούσα ανίχνευση και τα ολοένα και πιο ικανά δίκτυα αλλάζουν ήδη το πεδίο της μάχης. Αλλά το επόμενο βήμα μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό. Η αυτόνομη (agentic AI) τεχνητή νοημοσύνη —η ικανότητα των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης όχι απλώς να αναλύουν πληροφορίες, αλλά και να συλλογίζονται σε διάφορες εργασίες, να συντονίζουν ενέργειες και να εκτελούν εντός καθορισμένων παραμέτρων— δημιουργεί τη δυνατότητα σύνδεσης αυτών των τεχνολογιών σε κάτι θεμελιωδώς διαφορετικό.
Αυτό που έχει σημασία τώρα δεν είναι απλώς ένα καλύτερο drone, ένα πιο ικανό ρομπότ ή ένα ταχύτερο εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων. Είναι η ικανότητα ενορχήστρωσης, ενσωμάτωσης και συγχρονισμού όλων αυτών.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία επειδή οι διακλαδικές επιχειρήσεις δεν αφορούσαν ποτέ πραγματικά μεμονωμένα όπλα. Η δύναμή τους προέρχεται από τη σύνθεση και τον συνδυασμό δυνατοτήτων που τελικά κατακλύζουν έναν αντίπαλο. Η κίνηση επιτρέπει πιο αποτελεσματικά πυρά. Τα πυρά επιτρέπουν την κίνηση. Τα δύο μαζί παράγουν ελιγμούς. Η αεράμυνα προστατεύει τον σχηματισμό. Οι μηχανικοί δημιουργούν κινητικότητα ενώ την αρνούνται στον εχθρό. Η νοημοσύνη καθοδηγεί τις επιχειρήσεις και εντοπίζει ευκαιρίες. Ο ηλεκτρονικός πόλεμος τυφλώνει, διαταράσσει και εξαπατά.
Τα μεμονωμένα οπλικά συστήματα είναι σημαντικά. Αλλά η ενσωμάτωσή τους και ο συγχρονισμός τους δημιουργούν το πλεονέκτημα. Αυτή η θεμελιώδης λογική θα διαρκέσει. Αυτό που πρόκειται να αλλάξει για πάντα είναι ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτή η ενσωμάτωσή.
Από την Τεχνητή Νοημοσύνη ως Εργαλείο στην Τεχνητή Νοημοσύνη ως Συντονιστή (Orchestrator)
Μεγάλο μέρος της σημερινής συζήτησης για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) εστιάζει σε αυτήν ως εργαλείο για τον μεμονωμένο στρατιώτη ή διοικητή: για την ανάλυση πληροφοριών, τον εντοπισμό στόχων, τη βελτιστοποίηση δρομολογίων, την πρόβλεψη αναγκών συντήρησης ή την υποστήριξη των επιτελείων κατά την ανάπτυξη σχεδίων δράσης.
Αυτές οι εφαρμογές είναι σημαντικές. Ωστόσο, ενδέχεται να αποτελούν μόνο την αρχή.
Με την εμφάνιση της «αυτόνομης» τεχνητής νοημοσύνης (Agentic AI), διαγράφεται ένα μέλλον στο οποίο η ΤΝ καθίσταται μέρος του συνδετικού ιστού ενός στρατιωτικού σχηματισμού: ανιχνεύει, ερμηνεύει, συντονίζει και ενορχηστρώνει συνεχώς ενέργειες που αφορούν μεγάλο αριθμό ανθρώπινων και αυτόνομων συστημάτων.
Φανταστείτε έναν σχηματισμό στον οποίο χιλιάδες αισθητήρες παρατηρούν διαρκώς το πεδίο της μάχης. Αυτόνομα συστήματα επιχειρούν στον αέρα, στο έδαφος, στη θάλασσα, αλλά και —όλο και περισσότερο— σε άλλους επιχειρησιακούς τομείς. Ορισμένα συστήματα συλλέγουν πληροφορίες, άλλα επικοινωνούν, άλλα προβαίνουν σε παρεμβολές, άλλα παραπλανούν, άλλα παρέχουν προστασία και άλλα επιφέρουν φονικά πλήγματα.
Κανένα ανθρώπινο στρατηγείο δεν είναι σε θέση να συντονίσει χειροκίνητα κάθε αλληλεπίδραση μεταξύ χιλιάδων —ή ενδεχομένως δεκάδων χιλιάδων— τέτοιων συστημάτων, με την ταχύτητα που θα απαιτεί ο μελλοντικός πόλεμος. Ούτε θα έπρεπε να επιχειρήσει κάτι τέτοιο.
Όπως ακριβώς η διοίκηση και ο έλεγχος (command and control) αποτελούν τη λειτουργία που συνδέει τις υπόλοιπες πολεμικές λειτουργίες για τη συγκρότηση των παραδοσιακών «συνδυασμένων όπλων» (combined arms), έτσι και η «ενορχήστρωση» (orchestration) λειτουργεί ως το εργαλείο ΤΝ που βρίσκεται υπεράνω όλων των άλλων. Αυτό το εργαλείο επιφέρει συνέργεια, αρμονία, ταχύτητα, διαλειτουργικότητα και μαζικότητα, χωρίς να απαιτείται η φυσική συγκέντρωση πολύτιμων, επανδρωμένων μέσων —γεγονός που θα καθιστούσε αυτά τα αναντικατάστατα στοιχεία ευάλωτα.
Η ενορχήστρωση με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να επιτρέψει στους διοικητές να καθορίσουν την πρόθεση, τις προτεραιότητες, τις εξουσίες και τα όρια, ενώ οι μηχανές συντονίζουν τεράστιο αριθμό δευτερευουσών ενεργειών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος.
Αυτό αντιπροσωπεύει μια σημαντική αλλαγή: Οι άνθρωποι διοικούν, ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι μηχανές ελέγχουν. Οι άνθρωποι έχουν την πρόθεση και τον σκοπό τους. Οι μηχανές ενορχηστρώνουν όλο και περισσότερο την εκτέλεση.
Συγκέντρωση δυνάμεων σε τόπο και χρόνο χωρίς συγκέντρωση δυνάμεων στο πεδίο
Για δεκαετίες, οι δυτικοί στρατοί επιδιώκουν ολοένα και πιο εξελιγμένες – και ολοένα και πιο ακριβές – πλατφόρμες. Αυτές οι πλατφόρμες έχουν παράγει εξαιρετική ικανότητα, αλλά το κόστος και η πολυπλοκότητα αναπόφευκτα περιορίζουν τον αριθμό των μη επανδρωμένων συστημάτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Η αυτονομία αλλάζει αυτή την εξίσωση. Το πεδίο της μάχης ήδη καταδεικνύει την αξία των σχετικά φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων που αναπτύσσονται σε τεράστιους αριθμούς. Καθώς η αυτονομία βελτιώνεται, αυτά τα συστήματα θα λειτουργούν ολοένα και περισσότερο όχι απλώς ως μεμονωμένες πλατφόρμες αλλά ως συντονισμένοι σχηματισμοί.
Αυτό δημιουργεί τη δυνατότητα συγκέντρωσης δυνάμεων χωρίς συγκέντρωση.
Παραδοσιακά, η επίτευξη συντριπτικής μαχητικής ισχύος συχνά απαιτούσε φυσική συγκέντρωση δυνάμεων. Αλλά η συγκέντρωση δημιουργεί επίσης ευπάθεια. Τα πυρά ακριβείας, η επίμονη ανίχνευση και τα όπλα μεγάλης εμβέλειας καθιστούν τους μεγάλους σχηματισμούς ολοένα και πιο ανιχνεύσιμους και στοχευμένους.
Τα αυτόνομα συστήματα προσφέρουν ένα άλλο μοντέλο. Μια δύναμη θα μπορούσε να παραμείνει γεωγραφικά διασκορπισμένη ενώ συγκεντρώνει γρήγορα επιδράσεις, ανίχνευση, ηλεκτρονικό πόλεμο, εξαπάτηση, πυρά και ελιγμούς στο αποφασιστικό σημείο.
Οι μελλοντικοί διοικητές μπορούν να δημιουργήσουν συγκέντρωση απαιτούμενων δυνάμεων μέσω εκατοντάδων ή χιλιάδων σχετικά φθηνών αυτόνομων συστημάτων που λειτουργούν παράλληλα με εξαιρετικές πλατφόρμες και ανθρώπινους σχηματισμούς. Μερικά συστήματα αναπόφευκτα θα χαθούν. Άλλα θα προσαρμοστούν, θα επανατοποθετηθούν ή θα αναλάβουν νέους ρόλους.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να τοποθετηθούν περισσότερες μηχανές στο πεδίο της μάχης. Είναι να δημιουργηθεί περισσότερη δράση και διλήμματα από ό,τι μπορεί να λύσει ο εχθρός.
Πέρα από το Σμήνος
Ο όρος σμήνος χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για να περιγράψει μεγάλο αριθμό αυτόνομων συστημάτων. Αλλά η απλή εκτόξευση εκατοντάδων drones δεν είναι η μετασχηματιστική ιδέα. Η πραγματική ανακάλυψη έρχεται όταν το ίδιο το σμήνος γίνει συνδυασμένο όπλο.
Σκεφτείτε έναν ετερογενή αυτόνομο σχηματισμό που περιέχει πολλαπλούς τύπους συστημάτων. Κάποια αναζητούν εχθρικές δυνάμεις. Άλλα δημιουργούν δίκτυα επικοινωνιών. Άλλα παρεμποδίζουν τους αισθητήρες ή τις επικοινωνίες του εχθρού. Κάποια δημιουργούν ψευδείς υπογραφές και εξαπάτηση. Άλλα παρέχουν προστασία. Άλλα προσφέρουν θανατηφόρα αποτελέσματα.
Δεν εκτελούν όλα το ίδιο έργο. Ωστόσο, συνεργάζονται. Το πιο σημαντικό είναι ότι αναδιοργανώνονται συνεχώς με βάση την αποστολή, τη δράση του εχθρού, τις απώλειες και τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες, όλα εντός της πρόθεσης του διοικητή.
Σε αυτό το σημείο, δεν μιλάμε πλέον απλώς για ένα σμήνος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Μιλάμε για ελιγμούς διακλαδικών όπλων, οι οποίοι διεξάγονται μέσω ενός ευφυούς, κατανεμημένου σχηματισμού ανθρώπων και μηχανών.
Το καθοριστικό πλεονέκτημα, επομένως, δεν θα προκύψει μόνο από την αυτονομία. Θα προκύψει από τον συντονισμό ανθρώπων, αυτόνομων συστημάτων, πυρών, ελιγμών, δυνατοτήτων ανίχνευσης, κυβερνοχώρου, ηλεκτρονικού πολέμου, διαστήματος και πληροφοριών, σε ένα ενιαίο και συνεκτικό μαχητικό οικοσύστημα.
Διοίκηση με βάση την αποστολή (Mission Command) με Ταχύτητα Μηχανής
Αυτή η εξέλιξη καθιστά τη «διοίκηση μέσω καθορισμού σκοπού» (mission command) ακόμη πιο σημαντική, και όχι λιγότερο.
Ένας διοικητής που είναι υπεύθυνος για χιλιάδες αυτόνομα συστήματα δεν μπορεί να ελέγχει κάθε ενέργεια που εκτελούν αυτά τα συστήματα. Μια τέτοια προσπάθεια θα ακύρωνε το ίδιο το πλεονέκτημα ταχύτητας που παρέχει η αυτονομία.
Αντ’ αυτού, οι διοικητές θα ασκούν τη διοίκηση όλο και περισσότερο μέσω του καθορισμού της πρόθεσης (intent). Θα θέτουν την αποστολή, τον σκοπό, τις προτεραιότητες, το αποδεκτό επίπεδο κινδύνου, τις εξουσιοδοτήσεις, τους περιορισμούς και τα όρια εντός των οποίων θα επιχειρούν τα αυτόνομα συστήματα. Στη συνέχεια, οι μηχανές θα μπορούν να εκτελούν τεράστιο αριθμό τακτικών ενεργειών, κινούμενες εντός αυτών των παραμέτρων.
Αυτό εγείρει ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι στρατιωτικοί θεσμοί: Ποιες αποφάσεις πρέπει να παραμείνουν στην ανθρώπινη δικαιοδοσία, ποιες μπορούν να ανατεθούν σε μηχανές και υπό ποιες συνθήκες μπορεί να γίνει αυτή η ανάθεση;
Η απάντηση δεν θα είναι ίδια για κάθε αποστολή. Μια αυτόνομη εφοδιαστική νηοπομπή ενδέχεται να επιχειρεί υπό ένα συγκεκριμένο πλαίσιο εξουσιοδοτήσεων, ενώ ένα σμήνος αναγνώρισης ενδέχεται να λειτουργεί υπό ένα άλλο. Τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου μπορεί να έχουν τη δυνατότητα ταχείας προσαρμογής εντός καθορισμένων παραμέτρων. Τα φονικά αυτόνομα συστήματα, όπως είναι φυσικό, θα απαιτούν διαφορετικά επίπεδα ελέγχου, εμπιστοσύνης και λογοδοσίας.
Εδώ ακριβώς συγκλίνουν το δόγμα, η ηθική, η τεχνολογία και η διοίκηση. Η πρόκληση δεν έγκειται απλώς στην ανάπτυξη αυτόνομων συστημάτων ικανών να δρουν ανεξάρτητα, αλλά στη δημιουργία μιας αρχιτεκτονικής διοίκησης που τους επιτρέπει να δρουν ανεξάρτητα, χωρίς όμως να αποκόπτονται από τον ανθρώπινο σκοπό.
Ο Σχηματισμός Γίνεται το Όπλο
Κατά το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανικής εποχής, οι ένοπλες δυνάμεις αξιολογούσαν την πολεμική ισχύ κυρίως με βάση τα μέσα και τους σχηματισμούς: τον αριθμό των αρμάτων μάχης, των πυροβόλων, των αεροσκαφών, των πλοίων και των στρατιωτών. Αυτά τα κριτήρια θα παραμείνουν σημαντικά, ωστόσο ενδέχεται να καθίστανται όλο και πιο ελλιπή. Το πιο ουσιαστικό μέτρο της μελλοντικής πολεμικής ισχύος ίσως είναι η απόδοση ολόκληρου του δικτυωμένου σχηματισμού.
Πόσο γρήγορα μπορεί να αντιληφθεί το περιβάλλον;
Πόσο άμεσα μπορεί να κατανοήσει την κατάσταση;
Πόσο αποτελεσματικά μπορεί να λάβει αποφάσεις;
Πόσο δυναμικά μπορεί να κατανείμει και να αναδιατάξει τις δυνατότητές του;
Πόσο γρήγορα μπορεί να συγκεντρώσει τα αποτελέσματα της δράσης του;
Πόσο άμεσα μπορεί να προσαρμοστεί μετά την απώλεια συστημάτων;
Πόσο αποτελεσματικά μπορεί να αναγεννήσει την πολεμική του ισχύ;
Καθώς αυτά καθίστανται κρίσιμα μεγέθη, η μεμονωμένη πλατφόρμα μετατρέπεται σε έναν κόμβο εντός ενός πολύ ευρύτερου συστήματος μάχης. Μια εξαιρετικά προηγμένη πλατφόρμα, εάν είναι αποσυνδεδεμένη από το εν λόγω σύστημα, ενδέχεται τελικά να προσφέρει μικρότερη αξία στο πεδίο της μάχης από ό,τι μια λιγότερο εξελιγμένη πλατφόρμα που είναι πλήρως ενσωματωμένη σε αυτό. Ο σχηματισμός —και όχι η πλατφόρμα— είναι αυτός που αποτελεί το όπλο.
Αυτό αλλάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οφείλουμε να προσεγγίζουμε τον εκσυγχρονισμό. Ο στόχος δεν μπορεί να περιορίζεται απλώς στην απόκτηση των καλύτερων μεμονωμένων συστημάτων. Πρέπει να οικοδομήσουμε την αρχιτεκτονική εκείνη που θα επιτρέπει σε κάθε αισθητήρα, μέσο πυρός, αυτόνομη πλατφόρμα, κόμβο διοίκησης και στρατιώτη να συνεισφέρει σε ένα ευρύτερο, ενοποιημένο σύνολο.
Όλα αυτά μας επαναφέρουν σε μια απλή διαπίστωση: Η τεχνολογία από μόνη της δεν θα κερδίσει τον επόμενο πόλεμο — ωστόσο, η καλύτερη τεχνολογία, πλήρως ενσωματωμένη και στα χέρια των στρατιωτών μας, ίσως να το καταφέρει.
Ο άνθρωπος πρέπει να παραμείνει υπεύθυνος για τον σκοπό της άσκησης βίας, ακόμη και όταν οι μηχανές αναλαμβάνουν όλο και περισσότερο τη διεκπεραίωση των μηχανισμών της.
Επαναπροσδιορίζοντας τον ελιγμό διακλαδικών επιχειρήσεων
Ο ελιγμός συνδυασμένων όπλων δεν εξαφανίζεται· εξελίσσεται. Ο θεμελιώδης στόχος παραμένει εξαιρετικά οικείος: να τεθεί ο εχθρός αντιμέτωπος με πολλαπλά διλήμματα, να δημιουργηθούν παράθυρα ευκαιρίας, να αναληφθεί η πρωτοβουλία, να εκτελεστούν ελιγμοί και να χρησιμοποιηθούν πυρά για την κατάληψη πλεονεκτικών θέσεων, να αξιοποιηθεί η επιτυχία και να επιβληθεί η βούλησή μας προτού ο εχθρός προλάβει να αντιδράσει αποτελεσματικά.
Τα στοιχεία παραμένουν, οι αρχές διατηρούνται, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τα υλοποιούμε αλλάζει οριστικά.
Η επόμενη γενιά διακλαδικών επιχειρήσεων ενδέχεται να ενσωματώνει στρατιώτες και μηχανές· εξελιγμένα μέσα και οικονομικά, αυτόνομα συστήματα μαζικής χρήσης· φυσικούς ελιγμούς και επιδράσεις στον κυβερνοχώρο· πυρά και ηλεκτρονικό πόλεμο· ανθρώπους που ασκούν κρίση και τεχνητή νοημοσύνη που λειτουργεί με την ταχύτητα της μηχανής. Η δύναμη που θα κατακτήσει αυτή την ενσωμάτωση δεν θα διαθέτει απλώς καλύτερη τεχνολογία. Θα πολεμά με διαφορετικό τρόπο. Θα αντιλαμβάνεται, θα σκέφτεται, θα ενεργεί, θα ελίσσεται, θα συγκεντρώνει αποτελέσματα —χωρίς απαραίτητα να συγκεντρώνει δυνάμεις— και θα προσαρμόζεται ταχύτερα από ό,τι μπορεί να αντιδράσει ο αντίπαλός της.
Αυτό είναι το νόημα που θα μπορούσε και θα έπρεπε να έχει για εμάς η έννοια του «αυτόνομου», τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον. Ο στόχος δεν είναι ο αυτόνομος πόλεμος. Είναι ο πόλεμος υπό ανθρώπινη καθοδήγηση με τη χρήση αυτόνομων μέσων —συνδυάζοντας τον ανθρώπινο σκοπό και την κρίση με την ταχύτητα, την κλίμακα και την ακρίβεια των μηχανών, ώστε να επιτευχθεί κυριαρχία στο πεδίο της μάχης και να διατηρηθεί μέχρι την τελική νίκη.
