by Πηγή: https://www.israelhayom.com
Γράφει: Ο Shay Gal*
Από τα αμφισβητούμενα ύδατα του Αιγαίου έως τις στρατιωτικές βάσεις στη Συρία και τη Λιβύη, η Ιερουσαλήμ δεν θεωρεί τις κινήσεις της Άγκυρας ως ξεχωριστές διαμάχες, αλλά ως μια ενιαία, διευρυνόμενη στρατηγική που επηρεάζει άμεσα τα ισραηλινά συμφέροντα ασφαλείας.
Για την Ιερουσαλήμ, το Αιγαίο δεν ταξινομείται ως διαφορά. Αξιολογείται ως θέατρο πίεσης. Τα μοτίβα κλιμάκωσης χαρτογραφούνται. Τα όρια αντίδρασης δοκιμάζονται. Αυτό που εμφανίζεται ως διαμάχη για νησιά λειτουργεί ως χώρος πρόβας. Το ζήτημα δεν είναι η επικράτεια. Είναι το κατά πόσο ο νόμος περιορίζει την ισχύ ή αν η μετρημένη ισχύς ξαναγράφει τον νόμο.
Η απόφαση της Τουρκίας να μην προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) δεν ήταν διαδικαστική. Ήταν στρατηγική. Παραμένοντας εκτός του πλαισίου της συνθήκης ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί την ερμηνεία της, η Άγκυρα εξασφάλισε μέγιστη ευελιξία κινήσεων. Στο Αιγαίο, αυτό εκδηλώνεται ως προσπάθεια να αποτραπεί η Ελλάδα από το να ασκήσει ένα δικαίωμα αναγνωρισμένο από την UNCLOS: την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η δήλωση της τουρκικής εθνοσυνέλευσης το 1995 ότι μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε casus belli παραμένει σε ισχύ. Ο διάλογος συνεχίζεται. Η απειλή πολέμου παραμένει. Αυτή η δυαδικότητα δεν είναι αντίφαση. Είναι σχεδιασμένη.
Η μέθοδος επαναλαμβάνεται στο διηνεκές. Ναυτικές αγγελίες χωρίς ημερομηνία λήξης, που καλύπτουν αμφισβητούμενα ύδατα για αόριστο χρονικό διάστημα. Ερευνητικά σκάφη με συνοδεία. Χαρτογραφικές επικαλύψεις επιβαλλόμενες σε αναγνωρισμένες δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένων κρατικά υποστηριζόμενων χαρτών χωρικού σχεδιασμού που αποδίδουν θαλάσσιες ζώνες πέραν των αναγνωρισμένων ορίων. Ενστάσεις κατατεθειμένες εκ των προτέρων έναντι κυριαρχικών πράξεων. Κάθε κίνηση παρουσιάζεται ως τεχνική ή αμυντική. Συλλογικά, αναπροσαρμόζουν το τι θεωρείται κανονικότητα στη θάλασσα. Θαλάσσια πάρκα, οριοθετήσεις αποκλειστικών οικονομικών ζωνών (ΑΟΖ), υποθαλάσσια καλώδια και ερευνητικά τεμάχια νότια της Κρήτης και της Κύπρου παύουν να είναι περιβαλλοντικές ή εμπορικές πρωτοβουλίες. Μετατρέπονται σε σημεία πίεσης που διαχειρίζονται περιπολικά σκάφη και ανακοινωθέντα, ενταγμένα στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» της Άγκυρας.
Η Κύπρος παραμένει το πιο ώριμο πεδίο δοκιμών. Η Άγκυρα απορρίπτει τις θαλάσσιες συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συναίνεση των Τουρκοκυπρίων, αμφισβητεί τις δραστηριότητες γεώτρησης και αντιδρά δυναμικά σε αμυντικές προμήθειες της Λευκωσίας. Το νησί αντιμετωπίζεται όχι ως ένα κατοχυρωμένο ευρωπαϊκό κράτος αλλά ως μια υπό όρους οντότητα της οποίας το καθεστώς παραμένει μόνιμα υπό αίρεση. Η πίεση ασκείται κάτω από το όριο ρήξης, με προσεκτική βαθμονόμηση ώστε να διατηρείται η αβεβαιότητα. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα είναι μοχλός πίεσης.
Στο κατεχόμενο βορρά, η στάση δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι επιχειρησιακή. Υποδομές οπλισμένων UAV, διευρυμένη κάλυψη κατά πλοίων και εγκαταστάσεις συλλογής σημάτων (SIGINT) επεκτείνουν την τουρκική εμβέλεια σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό που παρουσιάζεται ως εκκρεμές καθεστώς λειτουργεί στην πράξη ως προωθημένο επιχειρησιακό βάθος.
Το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 με τις αρχές της Τρίπολης στη Λιβύη επέκτεινε αυτή την αρχιτεκτονική προς δυσμάς. Ένας διάδρομος χαράχθηκε κατά μήκος της Μεσογείου, τέμνοντας ελληνικές διεκδικήσεις κοντά στην Κρήτη. Επακόλουθες γεωλογικές συμφωνίες, γύροι αδειοδότησης και επιχειρησιακά βήματα μετατρέπουν αυτή τη γραμμή σε πρακτική. Ο στόχος δεν είναι η άμεση εξόρυξη. Είναι η εδραίωση θέσης. Μια διεκδίκηση που επαναλαμβάνεται, τεκμηριώνεται και εν μέρει εφαρμόζεται αποκτά επιχειρησιακό βάρος ανεξαρτήτως διαμαρτυριών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απορρίψει επίσημα τη νομική ισχύ αυτού του διαδρόμου. Μια κινητοποίηση του ΝΑΤΟ για την υπεράσπισή του θα ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Στη Μαύρη Θάλασσα, η Άγκυρα εφαρμόζει διαφορετικό εργαλείο: τη Σύμβαση του Μοντρέ. Ασκεί ρυθμιστική εξουσία, όπως φάνηκε κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνει την υπεράκτια ενεργειακή της ικανότητα. Υφαλοκρηπίδες, στενά και διάδρομοι συσσωρεύονται ως περιουσιακά στοιχεία. Η γεωγραφία αντιμετωπίζεται ως κεφάλαιο και επιχειρησιακοποιείται αναλόγως. Οι εγγυήσεις της Συμμαχίας δεν υπερισχύουν των νομικών και πολιτικών ορίων.
Πέρα από τα άμεσα ύδατα, η ίδια λογική διέπει τη βόρεια Συρία, τον κατεχόμενο βορρά της Κύπρου, τη Λιβύη και το Κέρας της Αφρικής. Η στρατιωτική εδραίωση κατά μήκος των συριακών συνόρων, η μόνιμη παρουσία σε κυπριακό έδαφος, οι διεκδικήσεις διαδρόμων στην κεντρική Μεσόγειο και τα πλαίσια ασφαλείας στη Σομαλία δεν αποτελούν διακριτές πολιτικές. Συνιστούν στρώματα βάθους. Η Άγκυρα τα ενσωματώνει ως στρατηγική επέκταση, έτι ενισχυμένη από δημόσια επιδεικνυόμενη ικανότητα μακράς εμβέλειας βαλλιστικών συστημάτων.
Το Ισραήλ δεν αναλύει την Τουρκία αποσπασματικά αλλά ως σύνολο. Στην Ιερουσαλήμ, η Τουρκία αξιολογείται μέσα από το δόγμα της τουρκικής περιμέτρου, μια ενοποιημένη ανάγνωση όλων των τουρκικών γραμμών τριβής, των στρατιωτικών εδραιώσεων και των προωθημένων προβολών ισχύος ως ενός ενιαίου, διευρυνόμενου στρατηγικού περιβλήματος. Το Αιγαίο αξιολογείται παράλληλα με την παγιωμένη παρουσία στον κατεχόμενο βορρά της Κύπρου, το επιχειρησιακό βάθος στη βόρεια Συρία, τον διάδρομο που διεκδικείται μέσω Λιβύης, τη στάση στα Στενά της Μαύρης Θάλασσας και το αποτύπωμα ασφαλείας στο Κέρας της Αφρικής. Κανένα από αυτά τα θέατρα δεν αντιμετωπίζεται απομονωμένα. Κάθε ναυτική ανάπτυξη, αγγελία γεώτρησης, κοινοβουλευτική απειλή πολέμου, εξαγωγή μη επανδρωμένων συστημάτων, εδραίωση βάσεων πέραν των συριακών συνόρων ή συμφωνία που υπογράφεται στην Τρίπολη ή στο Μογκαντίσου ενσωματώνεται σε μια αέναη στρατηγική αξιολόγηση. Η περίμετρος χαρτογραφείται, παρακολουθείται και μοντελοποιείται. Η απουσία κοινών χερσαίων συνόρων δεν δημιουργεί απόσταση. Εξαλείφει την αυταπάτη.
Αυτή η στάση δεν είναι ρητορική. Αντανακλά θεσμική μνήμη. Το σύγχρονο Ιράν έδειξε ότι οι απειλές ωριμάζουν σε περιφερειακά πεδία πριν αποκρυσταλλωθούν σε άμεσο μέτωπο. Το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν έδειξε πώς μια ενοποιημένη συμβατική ικανότητα μπορεί αιφνίδια να μεταβάλει την ισορροπία. Σε απάντηση, το Ισραήλ επέκτεινε την εμβέλειά του, διαστρωμάτωσε την άμυνα, ενσωμάτωσε πληροφορίες και δυνατότητες πλήγματος και εξάλειψε την τμηματοποίηση των θεάτρων. Αυτές οι προσαρμογές παραμένουν ενσωματωμένες.
Η σύγκλιση μεταξύ τουρκικά ελεγχόμενου χώρου και ιρανικών επιχειρησιακών δικτύων δεν είναι θεωρητική. Χρηματοοικονομικοί δίαυλοι που λειτουργούν από τουρκικό έδαφος, επιτρεπτικές δικαιοδοσίες και τυφλά σημεία πληροφοριών δημιουργούν επικάλυψη. Η επικάλυψη δημιουργεί ευπάθεια.
Η Τουρκία δεν είναι ούτε το Ιράν ούτε το Ιράκ της δεκαετίας του 1990. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ με μια αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, διεκδικητική ηγεσία και ένοπλες δυνάμεις που συνδυάζουν παλαιότερες πλατφόρμες με εγχώρια drones, ναυτική επέκταση και αυξανόμενο απόθεμα πυραύλων, μαζί με στρατηγικές ενεργειακές υποδομές στην ακτογραμμή της Μεσογείου, κατασκευασμένες υπό ρωσική ιδιοκτησία και στρατηγική εξάρτηση, και συνοδευόμενες από δηλωμένες φιλοδοξίες για ανεξάρτητη ικανότητα πυρηνικού καυσίμου. Οι υπηρεσίες πληροφοριών της επιχειρούν με αυτοπεποίθηση πέρα από τα σύνορα. Η ηγεσία της πλαισιώνει τις διαφορές ως διαμάχες κυριαρχίας και κινητοποιεί την εθνική συναίνεση αναλόγως. Αυτά τα χαρακτηριστικά ορίζουν ένα κράτος που εφαρμόζει βαθμονομημένη πίεση σε κλίμακα.
Η συνάφεια με την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ είναι δομική. Οι θαλάσσιες υποδομές που συνδέουν το Ισραήλ με την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας διασχίζουν ύδατα που η Άγκυρα αμφισβητεί, συμπεριλαμβανομένων των υποθαλάσσιων ενεργειακών διασυνδέσεων που περνούν μέσα από αυτές τις ζώνες. Η ισραηλινή διάταξη δυνάμεων, ο προγραμματισμός προμηθειών και τα πλαίσια διαλειτουργικότητας με Αθήνα και Λευκωσία ευθυγραμμίζονται με αυτή την αξιολόγηση σε αέρα, θάλασσα και πληροφορίες. Η Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής τέμνονται άμεσα με τις τουρκικές ρυθμίσεις ασφαλείας και την ενεργειακή τοποθέτηση. Αυτά τα θέατρα παρακολουθούνται ως ενιαίο σύστημα και ενσωματώνονται στον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης και στη μακροπρόθεσμη ετοιμότητα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ενσωματώνεται ναυτική αρχιτεκτονική έκτακτης ανάγκης. Μεταβάλλει υπολογισμούς χωρίς ενεργοποίηση. Στην εσωτερική ορολογία σχεδιασμού, σενάρια αποσταθεροποίησης που προέρχονται από τον βορρά του νησιού δομούνται υπό τον ναυτικό χαρακτηρισμό έκτακτης ανάγκης «Οργή του Ποσειδώνα». Το στρατηγικό βάθος στη θάλασσα, όταν εργαλειοποιείται, αντιμετωπίζεται με ισοδύναμη ισχύ.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να διαχωρίζει ό,τι είναι δομικά ενιαίο. Η οικονομική έκθεση και η εξάρτηση από συμμαχίες υπαγορεύουν αυτοσυγκράτηση. Εκδίδονται δηλώσεις. Οι κύκλοι επαναλαμβάνονται. Η μέθοδος παγιώνεται. Η αμφισημία στη θάλασσα μετατρέπεται σε επιχειρησιακό δεδομένο.
Στην Ιερουσαλήμ, οι αξιολογήσεις βασίζονται σε τροχιές, όχι σε ατμόσφαιρες. Το Αιγαίο διαβάζεται ως πρόθεση σε κίνηση. Αυτή η ανάγνωση καθορίζει τη στάση. Η στάση διαμορφώνει την ικανότητα. Η ικανότητα διαφυλάσσει την επιλογή.
Το Αιγαίο δεν είναι παρατήρηση. Είναι έγκαιρη προειδοποίηση. Οι δείκτες ενσωματώνονται. Οι προσαρμογές εκτελούνται.
Καμία επέκταση της τουρκικής ισχύος δεν βρίσκεται πέρα από τον επιχειρησιακό ορίζοντα του Ισραήλ.
* Ειδικός στη διεθνή πολιτική, τη διαχείριση κρίσεων και τη στρατηγική επικοινωνία, συνεργαζόμενος με κυβερνήσεις και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής παγκοσμίως σε ζητήματα δυναμικής ισχύος, κινδύνου και λήψης αποφάσεων υψηλού επιπέδου.
