by Γράφει: Ο Σχης (εα) Δημήτριος Κωνσταντινίδης*
Το 2009 με τις γνώσεις που απέκτησα από το διατμηματικό πρόγραμμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, υπέβαλα ιεραρχικά πρόταση για αλλαγή του απαρχαιωμένου, μη αποδοτικού και σαφώς αναποτελεσματικού συστήματος αξιολόγησης των Αξιωματικών στις Ένοπλες Δυνάμεις. Η πρόταση αυτή περιελάβανε την διεξαγωγή μιας στατιστικής έρευνας με ερωτηματολόγιο σε διαστρωματωμένο δείγμα Αξιωματικών, προκειμένου να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα. Δυστυχώς οι προϊστάμενοι μου Στρατηγοί, δεν κατάλαβαν καν τι διάβασαν και η πρόταση πετάχτηκε στα σκουπίδια. Σήμερα ο νομικός κύριος Δένδιας ως δια μαγείας, χωρίς να τρέξει κανένα ερωτηματολόγιο, αντελήφθη όλα τα κακώς κείμενα στις Ένοπλες Δυνάμεις και έφερε για διαβούλευση το δικό του μεγάλο και όμορφο νομοσχέδιο. Με αυτό τον τρόπο απέδειξε περίτρανα ότι, όταν μια πρόταση έρχεται από κάτω χλευάζεται, ενώ όταν έρχεται από πάνω δοξάζεται. Αυτές τις μέρες λοιπόν συζητείται στην διαρκή επιτροπή εξωτερικών και άμυνας στην αίθουσα της βουλής το εν λόγω νομοσχέδιο, χωρίς βέβαια την καθημερινή παρουσία του πολυάσχολου και σοφού υπουργού.
Ανάμεσα σε αυτούς που προσκλήθηκαν να πουν την άποψη τους για τις Ένοπλες Δυνάμεις ήταν και διάφορες αριστερές συλλογικότητες με αλλεργία σε ότι έχει να κάνει με την Εθνική Άμυνα και με παντελή έλλειψη γνώσεων. Ποιοι είναι όμως όλοι αυτοί οι αριστεροί ιδεολόγοι; Είναι οι υποκριτές που το 1946 δημιούργησαν δικό τους Στρατό προκειμένου να επιτύχουν τις δικές τους επιδιώξεις και τα προσωπικά τους συμφέροντα, ενάντια στην τότε νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση. Είναι οι θεωρητικοί της πολιτικής οικονομίας που θέλουν να μας πείσουν ότι έχουν βρει τον μαγικό τρόπο να φέρουν την παγκόσμια ειρήνη και ευημερία, καταργώντας τον ανταγωνισμό και τον πόλεμο. Οι άνθρωποι αυτοί λοιπόν, πρότειναν να μη φαίνεται στο απολυτήριο που τους δίνουν, ότι ήταν αντιρρησίες συνείδησης και ότι έκαναν κοινωνική θητεία αντί για ένοπλη. Είπαν επίσης ότι δεν θέλουν τον πόλεμο και ότι είναι φιλειρηνιστές, υπονοώντας ότι οι Αξιωματικοί είναι φιλοπόλεμοι. Πόσο χρόνο πρέπει άραγε να υπηρετήσει ένας τέτοιος υποκριτής για να ισοσκελίσει μια μάχιμη υπηρεσία στην προκάλυψη; Πέντε ασκήσεις με πραγματικά πυρά υπό ασταμάτητη βροχή και χιόνι; Αλλαγή ερπύστριας τα μεσάνυχτα με τα χέρια σου να κολλάνε πάνω στο παγωμένο μέταλλο. Μέρες ολόκληρες σε ένα υποβρύχιο στον βυθό του αιγαίου. Τον τριπλάσιο, τον τετραπλάσιο; Κύριοι λυπάμαι που θα σας στεναχωρήσω αλλά δεν υπάρχει κοινωνική θητεία. Η μοναδική θητεία είναι η ένοπλη υπηρεσία. Διαφορετικά δεν είσαι πολίτης οπλίτης και δεν θα πρέπει να έχεις κανένα απολύτως δικαίωμα. Ας πούμε όμως ότι έχω άδικο εγώ και έχουν δίκαιο οι συλλογικότητες των αντιρρησιών συνείδησης που καταπιέζονται από τους καραβανάδες σαν και εμένα. Λυπάμαι που θα σας απογοητεύσω και πάλι, αλλά όπως είπε και ο Ισπανός φιλόσοφος George Santayana “μόνο οι νεκροί έχουν δει το τέλος του πολέμου”. Όπως τα ζώα στη ζούγκλα μάχονται καθημερινά για την επιβίωση τους και την εύρεση τροφής, έτσι και ο άνθρωπος μάχεται σε έναν καθημερινό πόλεμο που δεν θα τελειώσει ποτέ. Και αυτό γιατί οι διαθέσιμοι πόροι δεν είναι ποτέ ικανοί να καλύψουν όλες τις ανθρώπινες ανάγκες, συμπεριλαμβανομένης και της ανθρώπινης απληστίας. Γιατί λοιπόν κάποιοι άλλοι να θυσιάζουν την δικιά τους ζωή για να προστατεύσουν την ελευθερία των αντιρρησιών συνείδησης; Και πόσα χρήματα θα πρέπει να πληρωθούν για αυτό; Σήμερα λοιπόν ο ΕΠΟΠ παίρνει μόνο 900 ευρώ τον μήνα γιατί η θητεία είναι θεωρητικά υποχρεωτική για όλους. Ο λόγος όμως που ο κύριος Υπουργός έφερε το εν λόγο νομοσχέδιο προς έγκριση δεν είναι η θητεία, που έτσι και αλλιώς έχει ήδη καταργηθεί, αλλά η οικονομία και η εξοικονόμηση των διαθέσιμων πόρων. Προκειμένου να μας αποδείξει ότι είναι ικανός και ότι μπορεί να βάλει τα οικονομικά της χώρας σε τάξη. Προφανώς ο νομικός κύριος υπουργός δεν γνωρίζει ότι προσπαθώντας να ευνοήσει την αποδοτικότητα θέτει σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα. Δυστυχώς οι νομικές του γνώσεις δεν τον βοηθάνε να αντιληφθεί πόσο ευαίσθητη είναι η εξίσωση αποδοτικότητας – αποτελεσματικότητας, σε απότομες αλλαγές των μεταβλητών της. Ποια είναι όμως τα επιχειρήματα του κυρίου Δένδια;
Στα επιχειρήματα λοιπόν του κυρίου Υπουργού είναι και η περίφημη πλέον σε όλους βαθμολογική πυραμίδα. Σύμφωνα λοιπόν με τον κύριο Δένδια ο αριθμός των άχρηστων Συνταγματαρχών είναι πολλαπλάσιος σε σχέση με αυτόν που πραγματικά χρειαζόμαστε. Μάλιστα κατά την διάρκεια της συζήτησης ο αριστερός Κύρος Δρίτσας υπέβαλε το εξής λογικό ερώτημα: Μπορεί να μας πει κάποιος από το υπουργείο Εθνικής Αμύνης, πόσους Συνταγματάρχες χρειαζόμαστε; Απαντώντας του, κάποιος από τους παρευρισκόμενους Αξιωματικούς, ανέφερε τον Πίνακα Οργανώσεως και Υλικού (ΠΟΥ), τον οποίο σαφώς και ψήφισε η βουλή των Ελλήνων και ο οποίος περιγράφει με λεπτομέρεια όχι μόνο τον αριθμό των Αξιωματικών αλλά και των οπλιτών και υλικών ολοκλήρου του Στρατεύματος. Όμως, όπως γίνεται συνήθως με αυτά τα νομοσχέδια, κανένας δεν το διάβασε και κατά συνέπεια κανένας δεν γνωρίζει τι είναι αυτό.
Προσωπικά δεν θα χρησιμοποιήσω τον ΠΟΥ, που οι ίδιοι στην πράξη κατέστησαν άχρηστο. Αντιθέτως θα ρωτήσω τον κύριο Δένδια τι Στρατό χρειαζόμαστε; Χρειαζόμαστε έναν Στρατό που ο κάθε πολιτικός θα τον χρησιμοποιεί για να καλύψει οποιαδήποτε άλλη κρατική αδυναμία; Μήπως έναν Στρατό που θα κάνει την τραπεζοκόμα σε λαθρομετανάστες; Ή χρειαζόμαστε έναν Στρατό που θα εξασφαλίζει την Εθνική Ανεξαρτησία και ασφάλεια; Αν χρειαζόμαστε μόνο το τελευταίο, τότε ποιους τομείς θα πρέπει να καλύπτει; Τα Ελληνοτουρκικά σύνορα και την απειλή της τουρκίας; Όλα τα σύνορα με Αλβανία, Σκόπια και Βουλγαρία; Μήπως θα πρέπει να ανταποκρίνεται και στις διεθνείς συμμαχίες και υποχρεώσεις; Ο Στρατός αυτός θα είναι όλος ενεργός ή θα έχει και επιστράτευση; Θα πρέπει να καλύπτει και τα πολιτικά ρουσφέτια ή όχι; Θα πρέπει να καλύπτει περιφερειακές ανάγκες οικονομικής ανάπτυξης ή όχι; Κάθε ένας από τους παραπάνω Στρατούς έχει διαφορετικές απαιτήσεις σε Μονάδες – Σχηματισμούς και σαφώς σε Συνταγματάρχες. Αν λοιπόν ο κύριος Δένδιας αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί και με ειλικρίνεια καθορίσει τι Στρατό θέλει, τότε και εγώ θα του απαντήσω πόσους Συνταγματάρχες και γενικότερα πόσους Αξιωματικούς χρειαζόμαστε. Διαφορετικά ας αρκεστούμε στον ΠΟΥ πού οι ίδιοι ψήφισαν και πού ποτέ δεν εφάρμοσαν, γιατί σε κάθε εκλογική αναμέτρηση όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα μειοδοτούσαν σε βάρος της θητείας για να κερδίσουν τις ψήφους των 18άριδων. Όσον αφορά τον όρο άχρηστους, θα ρωτήσω τι είναι πιο χρήσιμο για την Ελληνική κοινωνία, ο δάσκαλος ή ο πρόεδρος της Δημοκρατίας; Ο ιατρός ή ο πρόεδρος της Δημοκρατίας; Ο Αξιωματικός ή ο πρόεδρος της Δημοκρατίας; Γιατί όλα αυτά τα χρόνια που η χώρα μας υπέγραψε αμέτρητα μνημόνια κανένας από αυτούς που λάμβαναν τις αποφάσεις για μειώσεις μισθών και συντάξεων δεν σκέφτηκε να απολύσει τον πρόεδρο της δημοκρατίας, ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω δεν έχει απολύτως καμία αρμοδιότητα και ευθύνη. Ούτε σκέφτηκε να κάνει τους 300 βουλευτές 100, προκειμένου να μειώσει το περιττό πολιτικό κόστος. Αντίθετα σκέφτηκαν να απολύσουν δασκάλους, ιατρούς και φυσικά άχρηστους Συνταγματάρχες. Ήθελα να ήξερα όμως στην περίπτωση που η χώρα μας συρθεί σε έναν πόλεμο, πού θα βρει Συνταγματάρχες για να δημιουργήσει σε χρόνο μηδέν τους αναγκαίους Σχηματισμούς από επιστράτευση. Αλλά ένας σοφός υπουργός τα πάντα γνωρίζει και τα πάντα κάνει. Δεν θα ήθελα όμως να δω τον κύριο Μητσοτάκη ή τον τότε Πρωθυπουργό στην δυσμενή θέση που βρίσκεται ο Ζελένσκη σήμερα, εξαιτίας των λανθασμένων του επιλογών. Γιατί, για τα οικονομικά λάθη μπορεί ένας Πρωθυπουργός να καταφύγει στην λύση των δανείων και των μνημονίων. Για τα εθνικά λάθη όμως, που θα καταφύγει; Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι ανήκουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι τα δημοκρατικά κράτη δεν πολεμάνε μεταξύ τους. Το 1922 η Ελλάδα ήταν μέλος της τότε Ευρωπαϊκής συμμαχίας που λεγόταν Αταντ και τα συμμαχικά πολεμικά πλοία ελλιμενισμένα στο λιμάνι της Σμύρνης έβλεπαν την Σμύρνη να καίγεται και δεν έκαναν τίποτα. Όσον αφορά τα δημοκρατικά κράτη, ήταν η σοσιαλιστική δημοκρατική τουρκία που εισέβαλε στην Κύπρο το 1974.
Γιατί όμως έχουμε τόσους πολλούς Συνταγματάρχες και πώς προέκυψε αυτό το πρόβλημα; Από την πρώτη ημέρα που μπήκα στην Σχολή Ευελπίδων έμαθα ότι ακόμα και έναν γάιδαρο εάν τον βάζαμε στην επετηρίδα της Σχολής αυτός μετά από 25 χρόνια θα γινόταν Συνταγματάρχης. Η αλήθεια κρύβεται σε αυτό το ρητό και όσο σκληρή και να είναι πρέπει να λέγεται. Και η αλήθεια είναι ότι εξαιτίας της έλλειψης αντικειμενικής αξιολόγησης φτάνουμε να έχουμε αυτόν τον αριθμό Συνταγματαρχών. Εάν λοιπόν υπήρχε αξιοκρατία, που δεν υπάρχει, και σταδιακά μειωνόταν ο αριθμός των Αξιωματικών που προάγονται σε κάθε τάξη, τότε μετά από 25 χρόνια θα είχαμε πολύ λιγότερους Συνταγματάρχες. Γιατί όμως Στρατιωτική και πολιτική ηγεσία αρνούνται να υιοθετήσουν ένα αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης; Γιατί κοροϊδεύουν Αξιωματικούς και πολίτες; Η πολιτική ηγεσία βολεύεται με την ανυπαρξία αξιολόγησης, γιατί έτσι επιλέγει για αρχηγούς κομματικούς αχυράνθρωπους που λένε πάντα “Μάλιστα”. Διαφορετικά θα ήταν υποχρεωμένη να επιλέξει Αρχηγούς από ένα πολύ μικρό αριθμό ικανών Αξιωματικών και τότε θα έπρεπε να διαλέξει κάποιον που ενδεχομένως δεν θα υπάκουε τις πολιτικές εντολές. Μα θα πουν κάποιοι, έτσι γίνεται σε όλα τα δημοκρατικά κράτη. Ο Στρατιωτικός Διοικητής υπακούει στον πολιτικό του προϊστάμενο. Όχι δεν είναι έτσι, γιατί στα σοβαρά δημοκρατικά κράτη, οι πολιτικοί δεν ανακατεύονται στις προαγωγές κατώτερων και ανώτερων Αξιωματικών. Πάμε τώρα στους Υπαξιωματικούς, από τους οποίους ο κύριος Υπουργός στερεί το δικαίωμα της ανάπτυξης και των προαγωγών σε Αξιωματικούς. Με την δικαιολογία ότι θα δημιουργήσει επιπλέον άχρηστους Συνταγματάρχες. Υπάρχουν όμως υπαξιωματικοί ικανοί για προαγωγή σε βαθμούς ανώτερων Αξιωματικών;
Από προσωπική εμπειρία θα πω ότι στην στρατιωτική μου σταδιοδρομία γνώρισα πολλούς Αξιωματικούς που δεν άξιζαν τον τίτλο που έφεραν και πολλούς Υπαξιωματικούς που θα έπρεπε να ήταν Αξιωματικοί. Στην Μονάδα που είχα την τιμή να είμαι Διοικητής, υπήρχε ένας ΕΠΟΠ στον ουλαμό συντηρήσεως που ήταν τόσο ικανός με τα ηλεκτρονικά και την επισκευή των ασυρμάτων που όχι μόνο επισκεύαζε τους ασυρμάτους της Μονάδας αλλά πολλοί συνάδελφοι, του έδιναν τα χαλασμένα κινητά τους τηλέφωνα για να τα επισκευάσει. Ό άνθρωπος αυτός παραιτήθηκε και έφυγε για εργασία στο εξωτερικό. Γιατί το έκανε αυτό; Μήπως γιατί δεν αγαπούσε τον Στρατό; Όχι βέβαια, έφυγε γιατί αισθανόταν ότι δεν υπήρχε αναγνώριση στο έργο που προσέφερε και δεν υπήρχε προοπτική εξέλιξης για αυτόν. Άρα ποιος έφταιγε για αυτή την απώλεια; Ο τότε κύριος Αρχηγός του ΓΕΣ και ο τότε Υπουργός της Εθνικής Αμύνης γιατί δεν φρόντισαν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον ανάπτυξης και προαγωγής ικανών ανθρώπων. Τι θα μπορούσαν να κάνουν; Πρώτα απ’ όλα θα έπρεπε να γνωρίζουν την ύπαρξη του. Δεύτερον θα έπρεπε να τον στείλουν με χρήματα της υπηρεσίας να σπουδάσει και τρίτον θα έπρεπε να τον προάγουν και να τον τοποθετήσουν σε εργοστάσιο βάσης όπου θα ήταν περισσότερο χρήσιμος. Αυτά όμως είναι ψηλά γράμματα για τον κύριο Υπουργό και την κουστωδία των πρόθυμων αυλικών που μάζεψε γύρω του για να τον επευφημούν και να τον δοξάζουν. Είναι όμως όλοι οι Υπαξιωματικοί ικανοί να προαχθούν; Όχι βέβαια. Για αυτό ακριβώς τον λόγο οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται ένα νέο και αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης μακριά από κομματικές επιρροές και επεμβάσεις. Ένα σύστημα που θα ανταμείβει τους ικανούς και θα απολύει τους ανίκανος και αυτούς που δεν συνάδουν με το πνεύμα των Ενόπλων Δυνάμεων. Ποιες είναι όμως οι συνέπειες από αυτή την απόφαση στο ηθικό και την υποκίνηση των Υπαξιωματικών;
Ο καθηγητής Frederick Herzberg είχε πει ότι η πραγματική υποκίνηση προέρχεται από την προσωπική ανάπτυξη, την ικανοποίηση που παίρνουμε από την εργασία μας και την αναγνώριση του έργου μας. Έτσι, οι ικανοί θα συνεχίσουν να εργάζονται διότι το έχουν ανάγκη προκειμένου να πετύχουν την αναγνώριση και την αυτό-εκπλήρωση αλλά ταυτόχρονα θα αισθάνονται απογοήτευση από το εν λόγω νομοσχέδιο. Αν η αγορά βρίσκεται σε ανάπτυξη, τότε το πιο πιθανόν είναι να αναζητήσουν εργασία κάπου αλλού. Αν η αγορά βρίσκεται σε ύφεση και δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες τότε θα παραμείνουν στην θέση τους, θα είναι άριστοι αλλά δεν θα αναλάβουν ποτέ πρωτοβουλία, δεν θα πουν ποτέ μια καινοτόμο ιδέα, ενώ θα συνεχίσουν να αισθάνεται απογοήτευση και με την πρώτη ευκαιρία, θα φύγουν από τις Ένοπλες Δυνάμεις παίρνοντας μαζί τους όλη την εμπειρία και τις ικανότητες που αποκόμισαν από την θέση τους. Άρα το νομοσχέδιο αυτό θα δημιουργήσει απογοήτευση στους ικανούς με ότι αυτό συνεπάγεται για το αξιόμαχο. Να θυμάστε, Κύριε Υπουργέ, τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα ψάχνετε με ντουφέκι να βρείτε υποψήφιους για τις Στρατιωτικές Σχολές. Αλλά μάλλον αυτό δεν σας ενδιαφέρει.
Κύριε Πρωθυπουργέ η Εθνική Άμυνα είναι η βαρύτερη και σοβαρότερη ευθύνη που κουβαλάτε στις πλάτες σας. Φροντίστε να τοποθετήσετε στην θέση του ΥΕΘΑ όχι έναν νομικό αλλά έναν ικανό διεθνολόγο ή Αξιωματικό. Διαφορετικά μπορεί να βρεθείτε στην θέση του Ζελένσκη, έχοντας μπροστά σας τον γκρεμό και πίσω σας το ρέμα.
*MS National Grand Strategy, NDU Washington D.C
MBA, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
