by Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, συγκεκριμένα το 1822, οι Έλληνες πολιορκητές της Ακρόπολης είδαν τους Τούρκους αμυνόμενους να καταστρέφουν τα αρχαία μνημεία για να εξάγουν μολύβι από τις συνδέσεις των λίθων και να φτιάξουν πυρομαχικά.
Μετά από υπόδειξη του μετέπειτα έφορου Αρχαιοτήτων Λουκά Πιττάκη, οι Έλληνες αποφάσισαν να στείλουν βόλια (μολύβινα σφαιρίδια) στους Τούρκους, προτιμώντας να τους εξοπλίσουν παρά να επιτρέψουν περαιτέρω καταστροφή του Παρθενώνα και άλλων μνημείων.
Αυτό συνέβη κατά την πολιορκία της Ακρόπολης τον Νοέμβριο 1821-Ιούνιο 1822, υπό την ηγεσία αγωνιστών όπως ο Παναγιώτης Κτενάς και ο Ηλίας Μαυρομιχάλης, ενώ οι Τούρκοι είχαν οχυρωθεί εκεί μετά την εξέγερση της Αθήνας.
Η κίνηση αντανακλά την προτεραιότητα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς ακόμη και εν μέσω πολέμου, με τους Έλληνες να θυσιάζουν στρατηγικό πλεονέκτημα για χάρη των αρχαίων.
Οι βασικοί πρωταγωνιστές ήταν ο Κυριακός Πιττάκης, που πρότεινε την ιδέα στέλνοντας βόλια στους Τούρκους για να σταματήσουν την καταστροφή των αρχαίων μολυβδοχοών, και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ως επικεφαλής πολιορκητής που ενέκρινε και υλοποίησε την ενέργεια.
Κύριοι Συντελεστές
- Κυριακός Πιττάκης: Αθηναίος αρχαιολάτρης και μετέπειτα έφορος Αρχαιοτήτων, ενημέρωσε τους πολιορκητές για την καταστροφή και πρότεινε να δοθούν βόλια.
- Οδυσσέας Ανδρούτσος: Στρατηγός και αρχηγός των Ελλήνων στην πολιορκία, έδωσε εντολή μετά από αναφορά παλικαριών του.
Άλλοι Σημαντικοί Ρόλοι
- Παναγιώτης Κτενάς: Πρώτος φρούραρχος Ακρόπολης, ηγήθηκε της πολιορκίας αλλά σκοτώθηκε νωρίτερα.
- Ηλίας Μαυρομιχάλης και Ιωάννης Βιέννας: Συμμετείχαν ενεργά ως οπλαρχηγοί στην πολιορκία.
