by Γράφει: Ο Ταξίαρχος (ΠΑ) εα Χαράλαμπος Παπασπύρος*
Οι τούρκοι δεν ξέχασαν την Γαλάζια Πατρίδα
Σημαντικές ανακατατάξεις και ενίσχυση του ρόλου της Άγκυρας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας φέρνουν δύο νέες στρατιωτικές πρωτοβουλίες. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός νέου Πολυεθνικού Σώματος Στρατού του ΝΑΤΟ στα Άδανα και τη λειτουργία ενός εξειδικευμένου Ναυτικού Στρατηγείου στην Κωνσταντινούπολη με φόντο την ασφάλεια στην Ουκρανία.
Αν και η πρώτη δομή εντάσσεται επίσημα στους σχεδιασμούς της Συμμαχίας και η δεύτερη αποτελεί πρωτοβουλία μιας διεθνούς «Συμμαχίας Προθύμων» (Coalition of the Willing), και οι δύο αναδεικνύουν την προσπάθεια της Τουρκίας να εδραιωθεί ως ο απόλυτος περιφερειακός ρυθμιστής.
1. Νέο Πολυεθνικού Σώμα Στρατού του ΝΑΤΟ στα Άδανα (MNC-TUR)
Το ΝΑΤΟ προχωρά στην ίδρυση ενός νέου Πολυεθνικού Σώματος Στρατού στην Τουρκία, με την ονομασία MNC-TUR. Οι σχεδιασμοί αυτοί, που ξεκίνησαν το 2023 στο πλαίσιο του νότιου περιφερειακού σχεδίου άμυνας της Συμμαχίας, αναμένεται να ολοκληρωθούν πλήρως έως το 2028.
Η έδρα και η δομή: Για την κάλυψη των αναγκών του νέου στρατηγείου επιλέχθηκε η Διοίκηση του 6ου Σώματος Στρατού στα Άδανα (περιοχή όπου βρίσκεται και η στρατηγική αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ). Το σώμα θα διοικείται από Τούρκο στρατηγό, ενώ ο πυρήνας του προσωπικού έχει ήδη στελεχωθεί από την Άγκυρα, εν αναμονή των τελικών τυπικών εγκρίσεων από το ΝΑΤΟ.
Ποιο κενό καλύπτει; Μέχρι σήμερα, το ΝΑΤΟ διέθετε το MNC-NE στην Πολωνία για τη θωράκιση της βόρειας πτέρυγας και το MNC-SE στη Ρουμανία για την ανατολική πτέρυγα και τη Μαύρη Θάλασσα. Το MNC-TUR στα Άδανα έρχεται να καλύψει το κενό στη νότια πτέρυγα, προσφέροντας μόνιμη προστασία έναντι της Ρωσίας, αλλά και απέναντι σε ασύμμετρες απειλές από τη Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική.
Η γεωπολιτική σημασία: Η κίνηση αυτή εντάσσεται στην πολιτική «360 μοιρών» του ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση απειλών από κάθε κατεύθυνση. Για την Τουρκία –η οποία διαθέτει ήδη το Χερσαίο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ (LANDCOM) στη Σμύρνη, η νέα αυτή δομή ενισχύει την αποτροπή της και εξασφαλίζει τη συνδρομή συμμαχικών δυνάμεων και αξιωματικών σε περίπτωση σύρραξης.
2. Διοίκηση Ναυτικού Στρατηγείου στην Κωνσταντινούπολη για την Ουκρανία
Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη αφορά την επίσημη ίδρυση μιας Ναυτικής Διοίκησης στην Κωνσταντινούπολη, η οποία θα αναλάβει ηγετικό ρόλο στην παροχή εγγυήσεων ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, σε περίπτωση που επιτευχθεί μια τελική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.
Η «Συμμαχία των Προθύμων»: Η δομή αυτή δεν αποτελεί απευθείας νατοϊκό στρατηγείο, αλλά κομμάτι της Πολυεθνικής Δύναμης για την Ουκρανία (Multinational Force Ukraine – MNF-U), μιας πρωτοβουλίας στην οποία έχουν δηλώσει πρόθεση συμμετοχής 33 χώρες. Το κεντρικό επιχειρησιακό στρατηγείο της δύναμης βρίσκεται στο Παρίσι, όμως η Ναυτική Διοίκηση (Maritime Component Command – MCC) ανατέθηκε εξ ολοκλήρου στην Τουρκία.
Το «κλειδί» της Συνθήκης του Μοντρέ: Η Άγκυρα πίεσε έντονα και πέτυχε να ηγηθεί του ναυτικού σχεδιασμού, με κύριο επιχείρημα την τήρηση της αρχής της «περιφερειακής ιδιοκτησίας» και τη διαφύλαξη της ισορροπίας που επιβάλλει η Συνθήκη του Μοντρέ (1936). Η συνθήκη περιορίζει αυστηρά την είσοδο πολεμικών πλοίων από χώρες που δεν βρέχονται από τη Μαύρη Θάλασσα, ιδιαίτερα σε περιόδους πολέμου.
Ποιοι συμμετέχουν: 14 χώρες εξέφρασαν την πρόθεση να συνδράμουν στο ναυτικό στρατηγείο της Κωνσταντινούπολης, να συνεισφέρουν με ναυτικές πλατφόρμες και πλοία, προκειμένου να μην παραβιαστεί η Συνθήκη του Μοντρέ.
Κρίσιμη επίσκεψη υψηλόβαθμων αξιωματούχων και το μήνυμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Στο πλαίσιο της ενεργοποίησης αυτής της δύναμης, στις 24 Μαρτίου 2026,ο Γάλλος Υποστράτηγος Jean-Pierre Fague, Διοικητής του Επιχειρησιακού Στρατηγείου της Πολυεθνικής Δύναμης–Ουκρανία, συνοδευόμενος από τον Βρετανό Υποδιοικητή, Υποστράτηγο Richard Stewart Charles Bell και την επίσημη αντιπροσωπεία τους, πραγματοποίησαν επίσκεψη εργασίας στην Τουρκία.
Στόχος της επίσκεψης ήταν η επιθεώρηση των εγκαταστάσεων του Maritime Component Command (MCC), το οποίο σχεδιάζεται να εγκατασταθεί στην περιοχή Anadolukavağı/Beykoz της Κωνσταντινούπολης. Στις συνομιλίες και την ξενάγηση έδωσαν το «παρών» κορυφαία στελέχη των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, μεταξύ των οποίων ο Υποναύαρχος Özgür Erken (Διοικητής της Διοίκησης του Βοσπόρου), ο Υποναύαρχος Birol Orak (Διοικητής της Διοίκησης Ναρκοπολέμου), καθώς και το εξειδικευμένο προσωπικό που στελεχώνει ήδη το υπό διαμόρφωση Ναυτικό Στρατηγείο.
Ωστόσο, πέρα από το καθαρά επιχειρησιακό σκέλος της επίσκεψης, ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίσημη φωτογραφία που δημοσιεύθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο X. Στο φόντο της αναμνηστικής φωτογραφίας, ακριβώς πίσω από τους Τούρκους και ξένους ανώτατους αξιωματικούς και κάτω από τον Κεμάλ Ατατούρκ, δεσπόζει σε περίοπτη θέση ο χάρτης της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan).
Η επιλογή της Άγκυρας να πραγματοποιήσει τις επίσημες ενημερώσεις και τις φωτογραφίσεις των συμμάχων της με φόντο το συγκεκριμένο αναθεωρητικό δόγμα δεν θεωρείται τυχαία. Στέλνει ένα σαφές, σημειολογικό μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα και τους νατοϊκούς εταίρους: η Τουρκία προτίθεται να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς αποστολές ασφαλείας στην περιοχή, χωρίς όμως να κάνει πίσω από τις δικές της μονομερείς και παράνομες διεκδικήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, τις οποίες προβάλλει «πακέτο» ακόμη και σε συναντήσεις που αφορούν τη Μαύρη Θάλασσα και την Ουκρανία.
Οι δύο αυτές κινήσεις δείχνουν πώς η Τουρκία κεφαλαιοποιεί τη γεωγραφική της θέση. Από τη μία πλευρά, εντάσσεται βαθύτερα στον αμυντικό ιστό του ΝΑΤΟ στον Νότο (Άδανα), και από την άλλη, αναλαμβάνει τον ρόλο του αποκλειστικού ναυτικού τοποτηρητή στη Μαύρη Θάλασσα (Κωνσταντινούπολη), κρατώντας τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία, ενώ παράλληλα φροντίζει να υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία τη δική της εθνική ατζέντα.
*Ex. Vice President at Hellenic Aerospace Industry SA
Secretary General Hellenic Aerospace & Defense Industries Group
