by Πηγή: https://www.israelhayom.com
Γράφει: Ο Shay Gal*
Υπό τον Ερντογάν, η Τουρκία έχει μετατραπεί σε κράτος του οποίου οι θεσμοί επιτρέπουν τη μετατροπή παράνομων, υπό κυρώσεις ή μη αναγνωρισμένων οικονομικών ροών σε νόμιμες, εμπορεύσιμες ή διεθνώς διακινούμενες μορφές, λειτουργώντας ως θεσμικός μετασχηματιστής και όχι ως απλός διεκπεραιωτής
Μια «φιλανθρωπική» οργάνωση της Hamas γίνεται ανθρωπιστικό προσωπείο· το ιρανικό πετρέλαιο μετατρέπεται σε χρυσό· οι ρωσικές προμήθειες μετατρέπονται σε επαν-εξαγωγές· το βενεζουελάνικο αργό γίνεται μεταμφιεσμένο φορτίο· τα μετρητά του ISIS γίνονται μεταφορά μέσω Μερσίνης. Διαφορετικοί δρώντες, μία υπηρεσία.
Αυτό είναι κρατική στρατηγική, όχι παρέκκλιση: η Άγκυρα τους στηρίζει μέσω τραπεζών, λιμανιών, δικαστηρίων, «φιλανθρωπικών» οργανώσεων, τελωνείων, εγγράφων, διακριτικής ευχέρειας των υπηρεσιών πληροφοριών, επιλεκτικότητας της αστυνομίας και νομικής ασάφειας. Οι παράνομες οικονομίες κρύβονται πίσω από το κράτος· οι τρομοκρατικές οικονομίες το νοικιάζουν. Η κυριαρχική υποδομή είναι προς πώληση.
Η ηγεσία της Hamas έλαβε πρόσβαση επιπέδου κράτους. Ο Ισμαήλ Χανίγια επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη τον Απρίλιο του 2024· ο Μουχάμαντ Ισμαήλ Νταρουίς επισκέφθηκε την Άγκυρα τον Ιανουάριο του 2025. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν ήταν παρόντες.
Τον Νοέμβριο του 2024, ανώτερα στελέχη της Hamas που δραστηριοποιούνταν στην Τουρκία υπήχθησαν σε κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μέλη του διεθνούς δικτύου της οργάνωσης. Τον Μάρτιο του 2026, οι τουρκικές ΜΚΟ Ghazi Destek Derneği, Hayat Yolu και Palestinian White Hands εντάχθηκαν στο διεθνές χρηματοδοτικό δίκτυο της Hamas. Η Hayat Yolu προσδιορί`στηκε επίσης ως κόμβος διοίκησης‑χρηματοδότησης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.
Η Hezbollah χρειάζεται την Τουρκία για να διατηρεί το Ιράν συνδεδεμένο. Όταν ο συριακός διάδρομος του Ιράν στένεψε, ο χρηματοοικονομικός διάδρομος διευρύνθηκε: μετρητά, χρυσός, κάλυψη, πτήσεις και hawala κράτησαν τη Hezbollah λειτουργική ενώ ο Λίβανος προσπαθούσε να αποκαταστήσει κρατική εξουσία.
Τον Ιανουάριο του 2024 επιβλήθηκαν σε κυρώσεις σε διάφορους κόμβους στον Λίβανο και Τουρκία, που υποστήριζαν το δίκτυο IRGC‑QF‑Hezbollah, το οποίο παρήγαγε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από πωλήσεις ιρανικών εμπορευμάτων. Η τουρκική Mira İhracat İthalat Petrol αγόραζε, μετέφερε και πουλούσε ιρανικά προϊόντα, με τα κέρδη να μοιράζονται με τη Hezbollah. Μέσω Τουρκίας, το υπό κυρώσεις Ιρανικό πετρέλαιο μετατράπηκε σε προσοδοφόρο εμπόριο, με έσοδα και ισχύ δια αντιπροσώπων.
Η κατάσχεση 2,5 εκατ. δολαρίων τον Φεβρουάριο του 2025 από ταξιδιώτη που έφτασε από την Τουρκία αποκάλυψε τον αερο‑διάδρομο μετρητών. Μέχρι το 2026, η Hezbollah ανασυγκροτούνταν μέσω της κατεχόμενης λιβανικής οικονομίας: η Al‑Qard Al‑Hassan λειτουργούσε ως παρατραπεζικό ίδρυμα, η Jood SARL μετέτρεπε αποθέματα χρυσού σε ρευστό, και δίκτυα διοχέτευαν πάνω από 100 εκατ. δολάρια μέσω εταιρειών και κρατικών ή παρακρατικών έργων.
Τον Μάιο του 2026, εννέα πρόσωπα ευθυγραμμισμένα με τη Hezbollah, ενσωματωμένα στο κοινοβούλιο, τον στρατό και τις υπηρεσίες ασφαλείας του Λιβάνου, υπήχθησαν σε κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες για παρεμπόδιση του αφοπλισμού και διατήρηση του ελέγχου της οργάνωσης πάνω στους κρατικούς θεσμούς.
Οι Houthis αποτελούν το ανεπίσημο ναυτικό του Ερντογάν ως προς το αποτέλεσμα: κάθε πύραυλος που απομακρύνει έναν πλοιοκτήτη από τη Διώρυγα του Σουέζ αυξάνει τη γεωγραφική αξία της Τουρκίας και μετατρέπει τον Μεσαίο Διάδρομο από επιλογή σε ασφάλεια. Το 2014, η κυβέρνηση Ερντογάν έκλεισε την έρευνα για τη Δύναμη Quds, απομάκρυνε τους ανακριτές και άφησε τα ιρανικά δίκτυα να αναπνεύσουν. Η Al Aman Kargo ιδρύθηκε λίγο μετά και αργότερα χαρακτηρίστηκε ως σημείο διέλευσης ιρανικών κεφαλαίων προς επιχειρήσεις των Houthis στην Υεμένη· άλλα τουρκικά κανάλια εντάχθηκαν στο δίκτυο του Sa’id al‑Jamal.
Το 2025‑26, αυτή η «άδεια» μετατράπηκε σε πολεμική οικονομία των Houthis: παράνομες πωλήσεις πετρελαίου, έλεγχος λιμανιών, κατασχεμένες εταιρείες, ξέπλυμα χρήματος, διαμεσολαβητές ναυτιλίας και προμήθειες συνδεδεμένες με την Κίνα για πυραυλικά, UAV και εκρηκτικά. Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία διατήρησε το οικονομικό οικοσύστημα.
Η θαλάσσια «επιστροφή» ήρθε τον Νοέμβριο του 2024: οι Houthis επιτέθηκαν στο τουρκικής ιδιοκτησίας Anadolu S ανοικτά της Υεμένης. Η Άγκυρα καταδίκασε το πλήγμα. Ο Μοχάμεντ Αλί αλ‑Χούθι δήλωσε τότε ότι η Τουρκία «δεν είναι εχθρός» αλλά «εταίρος στον αγώνα κατά των Σιωνιστών». Το σύστημα είχε ξεφύγει από τον έλεγχο της Άγκυρας: πετρέλαιο προς Βενεζουέλα, χρυσός μέσω καναλιών της Hezbollah, μεταπώληση στην Τουρκία. Η Άγκυρα διατηρούσε ρευστή την οικονομία των proxies. Ο πελάτης έγινε απειλή.
Το ISIS και η al‑Qaeda δεν χρειάζονταν ιδεολογική συγγένεια, μόνο τοποθέτηση. Ο Abd al‑Hamid Brukan al‑Khatuni απέδειξε τη χρησιμότητα: Ιρακινός υπήκοος που ζούσε παράνομα στην Τουρκία από το 2016, διαχειριζόταν τα οικονομικά του ISIS εκεί μέχρι την κοινή επιχείρηση ΗΠΑ‑Τουρκίας το 2023. Το ISIS μετέφερε εκατομμύρια μέσω αυτού ενώ οι γιοι του μετέφεραν πάνω από 500.000 δολάρια μέσω διαμεσολαβητή στη Μερσίνη. Η τουρκική Sham Express μετέφερε κεφάλαια συνδεδεμένα με το ISIS σε Τουρκία, Συρία, Ιράκ, Αίγυπτο και αλλού· και το δίκτυο διευκόλυνε λαθρεμπόριο χρυσού από Συρία και Σουδάν μέσω Ιράκ, Αιγύπτου και Λιβύης.
Το 2021, ένα χρηματοδοτικό δίκτυο της al‑Qaeda στην Τουρκία υπήχθη σε κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Άγκυρα μπορεί να κλείσει ένα κανάλι όταν το επιλέξει. Η επιλεκτικότητα αποδεικνύει διακριτική ευχέρεια.
Η Αφρική παρέχει την απόδειξη της δρομολόγησης, το Σουδάν τον σύνδεσμο του χρυσού: hawala, εξόρυξη, εκβιασμός, βιτρίνες και μεταφορείς μετατρέπουν τη γεωγραφία σε χρηματοδότηση. Η Ρωσία μετέτρεψε αυτή τη γεωγραφία σε παράκαμψη κυρώσεων. Τον Οκτώβριο του 2024, 275 άτομα και οντότητες που προμήθευαν τη Ρωσία με ελεγχόμενη τεχνολογία και εξοπλισμό υπήχθησαν σε κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων τουρκικών δικτύων.
Τουρκικές εταιρείες διοχέτευαν ευαίσθητα είδη στη ρωσική πολεμική μηχανή· οι τουρκικές αποστολές αγαθών υψηλής προτεραιότητας προς τη Ρωσία ήταν αυξημένες κατά 314% το 2023 σε σχέση με το 2022. Η Λευκορωσία βρίσκεται μέσα στην ίδια ρωσική πολεμική οικονομία ως τρόπος παράκαμψης κυρώσεων. Ο ρόλος της Τουρκίας: δρομολόγηση με τελωνειακή κάλυψη. Αυτό δεν είναι ουδετερότητα. Είναι πολεμική εφοδιαστική με τελωνειακή σφραγίδα.
Η Halkbank ήταν το κρατικό πρότυπο: δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια μετακινούνταν μέσω ενδιάμεσων και βιτρινών σε Ιράν, Τουρκία και ΗΑΕ· τα έσοδα από πετρέλαιο μετατρέπονταν σε χρυσό και μετρητά. Ψευδή έγγραφα τροφίμων κάλυπταν μεταφορές. Είκοσι δισ. δολάρια δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων φέρονται να μετακινήθηκαν μέσω του σχήματος. Το μέτρο είναι η μόχλευση ανά δολάριο.
Η Βενεζουέλα, η Βόρεια Κορέα και οι Ταλιμπάν συμπληρώνουν το κατηγορητήριο.
Στη Βενεζουέλα, η τουρκική Mulberry Proje Yatırım βρέθηκε εντός δικτύου διαφθοράς CLAP‑gold: βενεζουελάνικος χρυσός μεταφερόταν αεροπορικώς στην Τουρκία, αγοραζόταν από τουρκικές οντότητες και ρευστοποιούνταν μέσω τουρκικών λογαριασμών. Στη Βόρεια Κορέα, η τουρκική SIA Falcon υπήχθη σε κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες για προσπάθεια παράκαμψης κυρώσεων σε εμπόριο όπλων και ειδών πολυτελείας.
Με τους Ταλιμπάν, το προϊόν ήταν η νομιμοποίηση: η Άγκυρα έγινε πλατφόρμα αποκατάστασης και διπλωματικής επανεισόδου, από εκκλήσεις για αναγνώριση του Ισλαμικού Εμιράτου έως τον τερματισμό της εκπροσώπησης της πρώην αφγανικής κυβέρνησης στην Άγκυρα. Η Τουρκία προσελκύει μια ολόκληρη κατηγορία απο οντότητες υπό κυρώσεις, τρομοκρατικά κινήματα και παράνομα καθεστώτα που αναζητούν κάλυψη, ρευστότητα ή επανείσοδο.
Η Τουρκία είναι η πιο καθοριστική πλατφόρμα τρομο‑οικονομίας μεταξύ μεγάλων κρατών
Η Τουρκία είναι η πιο καθοριστική πλατφόρμα τρομο‑οικονομίας μεταξύ μεγάλων κρατών: καμία άλλη οικονομία του ΝΑΤΟ‑G20‑OECD δεν δίνει τέτοια πρόσβαση σε χρηματοδότηση παράνομων οντοτήτων. Αυτή η πρόσβαση είναι ενσωματωμένη στη μηχανή του καθεστώτος Ερντογάν: υπουργεία, δικαστήρια, ρυθμιστικές αρχές και τράπεζες μέσα σε μια εκτελεστική αρχιτεκτονική πιστών και επιβίωσης. Η επιτρεπτικότητα δεν είναι εξαίρεση, είναι κανόνας.
Η «αδύναμη επιβολή» είναι λανθασμένη διάγνωση: η Τουρκία μπορεί να παγώσει περιουσιακά στοιχεία του ISIS, να συντονιστεί με το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, να σφίξει τις τράπεζες υπό πίεση της Ουάσιγκτον, να νομοθετήσει όταν η γκρίζα λίστα της FATF πλήττει επενδυτές και να κλείσει κανάλια όταν το κόστος αυξάνεται. Η έξοδος από τη γκρίζα λίστα της FATF τον Ιούνιο του 2024 ήταν τεχνική· στρατηγικά, δεν έλυσε τίποτα. Η Άγκυρα πουλάει άδεια. Οι λίστες συμμόρφωσης μπορούν να ικανοποιηθούν ενώ η άρνηση πωλείται.
Η επιλεκτικότητα και η ασάφεια μετατρέπονται σε έσοδα. Η μεθοδολογία απλή. Δημιουργείς ανησυχία, και προσφέρεις την λύση, χρεώνεις και τις δύο πλευρές.
Ο φάκελος είναι χαρτογραφημένος· η έκθεση είναι δικαιοδοτική. Συστήματα κυρώσεων, εισαγγελίας, χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ελέγχου εξαγωγών, τραπεζών, ναυτιλίας, εμπορικών δεδομένων και crypto‑analytics βλέπουν τα αποτελέσματα τους.
Για το Ισραήλ, αυτά τα αποτελέσματα είναι επιχειρησιακή προειδοποίηση, όχι δεδομένα συμμόρφωσης: το χρήμα γίνεται ρουκέτες, σήραγγες, προμήθειες και proxies. Το δημόσιο εργαλείο του Ισραήλ είναι το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης Χρηματοδότησης Τρομοκρατίας στο Υπουργείο Άμυνας, που δημιουργήθηκε το 2018 για να συγκεντρώσει την εθνική δράση κατά της χρηματοδότησης τρομοκρατίας· η εντολή του απορρόφησε τη Μονάδα Harpon. Το δημόσιο αρχείο αρκεί.
Το Ψήφισμα 1373 και το 2462, η Σύμβαση του 1999 για τη Χρηματοδότηση της Τρομοκρατίας, το δίκαιο κυρώσεων, οι έλεγχοι εξαγωγών, το correspondent banking και η πρόσβαση στις αγορές οδηγούν αναπόφευκτα στην τουρκική πόρτα. Η Τουρκία μπορεί να μην δεσμεύεται από κάθε μονομερή αμερικανική ή ευρωπαϊκή κύρωση, αλλά οι τράπεζες, οι μεσίτες, οι ναυτιλιακές, οι ασφαλιστές, οι έμποροι και οι αξιωματούχοι της εισέρχονται στην περίμετρο επιβολής τη στιγμή που αγγίζουν δολάρια, αμερικανικά αγαθά, λογαριασμούς ανταποκριτών, ελεγχόμενη τεχνολογία, δυτική ασφάλιση, ευρωπαϊκά εξαρτήματα ή δυτικές αγορές.
Τουρκικές οντότητες επανεμφανίζονται σε φακέλους OFAC, DOJ και ελέγχου εξαγωγών επειδή το τουρκικό μοντέλο είναι εγγύτητα χωρίς πειθαρχία: αρκετά κοντά στη Δύση για να πουλά πρόσβαση, αρκετά μακριά από τη δυτική πειθαρχία για να πουλά άρνηση.
Αυτό είναι το παράδοξο του ΝΑΤΟ: η Τουρκία εμπορευματοποιεί την πρόσβαση στη συμμαχία πουλώντας την άρνηση από μέσα. Η άμυνα της Άγκυρας καταρρέει: η συνεργασία με το ISIS αποδεικνύει ικανότητα, όχι αθωότητα· η έξοδος από τη FATF αποδεικνύει διαδικασία, όχι πειθαρχία· το ΝΑΤΟ δεν σημαίνει ασυλία· η διαμεσολάβηση δεν είναι ουδετερότητα όταν ο μεσολαβητής φιλοξενεί, νομιμοποιεί, δρομολογεί και εμπορευματοποιεί την υποδομή της μίας πλευράς.
Ο λογαριασμός γράφεται στο μόνο νόμισμα που ο Ερντογάν δεν μπορεί να τυπώσει: την εμπιστοσύνη. Η χρηματοδότηση τρομοκρατίας και η παράκαμψη κυρώσεων διαβρώνουν τράπεζες, δικαστήρια, πολιτική, στατιστικές, διπλωματία και δίκαιο· προκαλούν κυρώσεις, αποεπένδυση, εκπτώσεις κινδύνου, διώξεις και καχυποψία· ενισχύουν δίκτυα που δεν υπακούν στον οικοδεσπότη· και μετατρέπουν τη χρησιμότητα σε δυσπιστία, έπειτα σε φτώχεια.
Ο Τούρκος πολίτης πληρώνει τη διαφορά: ασφάλιστρο κινδύνου, έκθεση σε απαιτήσεις συμμόρφωσης, υποτιμημένες επενδύσεις και θεσμική φθορά. Το «καθαρό» κεφάλαιο διστάζει. Το «γκρίζο» κεφάλαιο γνωρίζει τη διαδρομή. Ένα κράτος που εξάγει νομική παράκαμψη εισάγει αταξία. Τελικά, η αταξία στέλνει τον λογαριασμό προς τα πάνω.
*Ο Shay Gal συνεργάζεται με κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς σε ζητήματα στρατηγικού κινδύνου, αρχιτεκτονικής ασφάλειας και λήψης αποφάσεων υψηλού διακυβεύματος.
