by Γράφει: Ο Ταξίαρχος ΠΑ (εα) Χαράλαμπος Παπασπύρος*
Η αύξηση του ενδιαφέροντος μεγάλων ελληνικών εταιρειών για τον τομέα της άμυνας (defence) δεν είναι τυχαία. Το τελευταίο διάστημα, παρατηρούμε μια σειρά από κινήσεις που δείχνουν σαφή στροφή προς την αμυντική βιομηχανία και τεχνολογία…
Πρόσφατες εξελίξεις που επιβεβαιώνουν την τάση
Η Nova ICT (θυγατρική της Nova και του ομίλου Βαρδινογιάννη) συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα «Θώραξ», ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων και Τεχνητής Νοημοσύνης για τις Ένοπλες Δυνάμεις, με προϋπολογισμό δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ .
Metlen Energy & Metals έχει δημιουργήσει την M Technologies, δημιουργώντας έναν Defence Hub στον Βόλο. Μέσα στο 2025-2026, η εταιρεία προχώρησε σε εξαγορές και επενδύσεις για μονάδες παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων συμφωνιών για Leopard 2A8 με την KNDS, και προβλέπει διπλασιασμό τζίρου και κερδοφορίας στον τομέα.
Η EFA Group ανακοίνωσε πρόσφατα αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 80 εκατ. ευρώ, με είσοδο δύο μεγάλων επενδυτών: Motor Oil (όμιλος Βαρδινογιάννη) και EOS Capital Partners. Η κίνηση αυτή ενισχύει σημαντικά την κεφαλαιακή βάση και φιλοδοξεί να φτάσει σε κύκλο εργασιών 1 δισ. ευρώ έως το 2030, με 80% παραγωγή στην Ελλάδα.
AEGEAN, μέσω της θυγατρικής Olympic Air, απέκτησε πρόσφατα 45% στην APELLA, εταιρεία συντήρησης και υποστήριξης αεροσκαφών, με στόχο την ανάπτυξη hub συντήρησης στον Αλμυρό Βόλου (κοντά στο αεροδρόμιο Ν. Αγχιάλου).
Αυτές οι κινήσεις δεν είναι μεμονωμένες.
Δείχνουν ότι μεγάλοι όμιλοι από ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές και βιομηχανία βλέπουν τον αμυντικό τομέα ως στρατηγική ευκαιρία για διαφοροποίηση, υψηλές αποδόσεις και συμμετοχή σε εθνικά/ευρωπαϊκά προγράμματα.
Γιατί συμβαίνει τώρα αυτή η «έκρηξη» ενδιαφέροντος;
- Γεωπολιτική πραγματικότητα — Η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η γενικότερη αστάθεια ωθούν σε αύξηση αμυντικών δαπανών.
- Ευρωπαϊκά κονδύλια & προγράμματα — Το European Defence Fund (EDF) 2026 (1 δισ. ευρώ), το SAFE (έως 150 δισ. συνολικά για κοινές προμήθειες, πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση και ευκαιρίες συμπαραγωγής) και το «ReArm -Ετοιμότητα 2030» (Έως 800 δισ. € για εθνικούς εξοπλισμούς).
- Εθνική πολιτική — Υπάρχει σαφής κατεύθυνση για μεγαλύτερο εγχώριο περιεχόμενο στα εξοπλιστικά προγράμματα, συμπαραγωγές και μεταφορά τεχνογνωσίας.
- Υψηλές αποδόσεις & σταθερότητα — Ο αμυντικός τομέας προσφέρει μακροπρόθεσμα συμβόλαια, εξαγωγές και ανθεκτικότητα σε κρίσεις.
Η πικρή αλήθεια για το SAFE: Μάλλον ήταν λάθος η πολύ μικρή μας συμμετοχή
Παρά το momentum, η συμμετοχή της Ελλάδας στο SAFE (Security Action for Europe) αποδείχθηκε απογοητευτικά περιορισμένη. Για τη χώρα μας εγκρίθηκαν μόλις 787,67 εκατ. ευρώ (από τα 150 δισ. συνολικά του προγράμματος), πολύ χαμηλότερα από τα 1,2 δισ. που είχε αρχικά αιτηθεί και δραματικά μικρότερα από τις αρχικές φιλοδοξίες (προτάσεις άνω των 2,8-2,9 δισ.). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε το αρχικό σχέδιο, ζητώντας επανυποβολή λόγω υπέρβασης ορίων, έλλειψης επαρκούς πολυεθνικής συνεργασίας και μη συμμόρφωσης με τα κριτήρια κοινών προμηθειών.
Αυτή η εξέλιξη δείχνει ξεκάθαρα ότι η πολύ μικρή συμμετοχή μας οφείλεται σε κακή και πρόχειρη σχεδίαση: Υποβλήθηκε υπερβολικά φιλόδοξο και εθνικά εστιασμένο πλάνο χωρίς να πληροί τις αυστηρές απαιτήσεις του SAFE (τουλάχιστον 2-3 χώρες συμμετοχή, ώριμα προγράμματα, ενίσχυση ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης).
Αποτέλεσμα;
Η Ελλάδα βρέθηκε προτελευταία σε κατανομή πόρων μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν, πίσω ακόμα και από μικρότερες χώρες όπως Κύπρο, Βουλγαρία ή Πορτογαλία σε ορισμένες φάσεις. Κρίσιμες ευκαιρίες για φθηνή χρηματοδότηση εγχώριας παραγωγής, συμπαραγωγής και εξαγωγών χάθηκαν ή περιορίστηκαν δραστικά λόγω έλλειψης προετοιμασίας, συντονισμού και ρεαλιστικής προσέγγισης.
Τι πρέπει να περιμένουμε;
- Περισσότερες συνεργασίες μεγάλων ομίλων (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, αερομεταφορές) με αμυντικές εταιρείες (κρατικές & ιδιωτικές) ή δημιουργία νέων θυγατρικών.
- Ενίσχυση clusters όπως ο Βόλος (Metlen + Apella/Aegean) και άλλες περιοχές (Λαύριο, Σκαραμαγκάς κ.λπ.).
- Αύξηση συμμετοχής σε ευρωπαϊκά προγράμματα (EDF, OCCAR, κοινές προμήθειες πυρομαχικών, drones, αεράμυνα) αλλά με μεγαλύτερη προσοχή στη σχεδίαση.
- Νέες εξαγορές/συγχωνεύσεις και πιθανή είσοδος στο Χρηματιστήριο ορισμένων εταιρειών defence tech.
Πώς θα ενισχυθεί επιτέλους η εγχώρια αμυντική βιομηχανία;
Για να γίνει βιώσιμη και ανταγωνιστική η ελληνική αμυντική βιομηχανία χρειάζεται:
- Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο με ορίζοντα 10ετίας , που να ορίζει προτεραιότητες (π.χ. drones, ηλεκτρονικός πόλεμος, anti-drone, AI, κυβερνοάμυνα, πυρομαχικά, συντήρηση κλπ) και να αποφεύγει προχειρότητες όπως στο SAFE.
- Μηχανισμός αντισταθμισικών & ελάχιστο εγχώριο περιεχόμενο 30-40% σε μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα.
- Σταθερή χρηματοδότηση από ΕΕ/Εθνικό Ταμείο Ανάκαμψης + τραπεζικά εργαλεία, με καλύτερη προετοιμασία προτάσεων.
- Εκπαίδευση & έρευνα — Συνεργασίες πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων με βιομηχανία.
- Εξωστρέφεια — Συμμετοχή σε ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας και εξαγωγές
Η εμπλοκή μεγάλων ομίλων δείχνει ότι η αγορά πιστεύει πλέον στο μέλλον της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Ωστόσο, το παράδειγμα του SAFE μας υπενθυμίζει ότι χωρίς σοβαρό σχεδιασμό, συντονισμό και ρεαλισμό, χάνονται ιστορικές & σημαντικές ευκαιρίες.
Αν υπάρξει συνέχεια από την πολιτεία με σχέδιο και όχι αποσπασματικές κινήσεις, η Ελλάδα μπορεί να γίνει σημαντικός παίκτης στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, όχι μόνο καταναλωτής, αλλά και παραγωγός τεχνολογίας και υπηρεσιών. Το momentum υπάρχει. Το θέμα είναι να μην χαθεί ξανά.
*Ex. Vice President at Hellenic Aerospace Industry SA
Secretary General Hellenic Aerospace & Defense Industries Group
