by Γράφει: Ο Σχης (εα) Δημήτριος Κωνσταντινίδης*
Το 1940 ο Στρατηγός George C Marshall ανάθεσε στον υποστράτηγο Omar N Bradley τα καθήκοντα του επιτελάρχη στο Γενικό Επιτελείο. Μετά από μερικές εβδομάδες κάλεσε τον επιτελάρχη και τους βοηθούς του στο γραφείο του και τους είπε με αυστηρό ύφος ότι δεν είναι ικανοποιημένος με το επιτελείο του, διότι αν και πέρασαν αρκετές εβδομάδες δεν διαφώνησαν ποτέ μαζί του[1]. Στον Αμερικανικό Στρατό υπήρχε από τότε και συνεχίζει μέχρι σήμερα να υπάρχει η κουλτούρα της καλόπιστης κριτικής και της διαφωνίας. Ακόμα και σήμερα οι Αμερικανοί Αξιωματικοί έχουν το δικαίωμα να αρθρογραφούν σε περιοδικά και ιστοσελίδες, και να λένε ελεύθερα την γνώμη τους. Τι γίνεται όμως στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις;
Με τον νόμο περί καταστάσεως των Αξιωματικών όλα τα παραπάνω απαγορεύονται. Το κακό όμως δεν είναι ότι απαγορεύεται η έκφρασή απόψεων δημόσια, το κακό είναι ότι δημιουργούμε κουλτούρα τυφλής υποταγής. Το 2011 υπηρετούσα στο Κέντρο Εκπαιδεύσεως Τεθωρακισμένων και κατόπιν εντολής του Διοικητή έκανα μια επίσκεψη από τους χώρους κατάταξης του κέντρου προκειμένου να υποβάλω προτάσεις βελτίωσης της διαδικασίας κατάταξης. Ξεκίνησα λοιπόν από την πύλη όπου βρισκόταν το συνεργείο υποδοχής. Εκεί υπήρχε ένας νεαρός Ανθυπίλαρχος ο οποίος πρόσφατα είχε αποφοιτήσει από την Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Τον ρωτάω λοιπόν, τι κάνεις εδώ και μου απαντάει, παραλαμβάνω την ταυτότητα των νεοσυλλέκτων, καταγράφω τα στοιχεία τους και τους βάζω στο λεωφορείο για να μεταβούν στο επόμενο συνεργείο. Τότε γεμάτος απορία τον ρωτάω, και βάλανε ολόκληρο Ανθυπίλαρχο να κάνει αυτή την δουλειά; Και με αποστομώνει λέγοντας μου, “δεν ξέρω εμένα αυτό μου είπανε να κάνω”. Στην απάντηση αυτή του νεαρού Αξιωματικού, κρύβονται όλα τα λάθη της Στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας των τελευταίων 40 ετών. Έχουμε μπερδέψει την πειθαρχία με την τυφλή υπακοή. Σαφώς και η πειθαρχεία είναι η βάση του στρατεύματος και σαφώς πρέπει να υπάρχει. Το να μην λέει όμως ένας Αξιωματικός την άποψη του και μάλιστα όταν ερωτάτε, αυτό δεν είναι πειθαρχία, είναι δουλοπρέπεια.
Αν όμως εκπαιδεύουμε τους Αξιωματικούς μας, να μην μιλάνε και απλά να εκτελούν εντολές, δημιουργούμε άβουλα όντα τα οποία δεν μπορούν να πάρουν καμία απόφαση. Έτσι στην κρίση των Ιμίων έψαχναν όλοι τον Υπουργό Άμυνας που βρισκόταν στα τηλεοπτικά πάνελ προς άγρα ψήφων, να δώσει εντολή. Κανένας Στρατός όμως, δεν μπορεί να κερδίσει έτσι, κανένα πόλεμο. Φανταστείτε τι θα γινόταν αν ο Στρατηγός Χαράλαμπος Κατσιμήτρος το πρωί της 28ης Οκτωβρίου έψαχνε τον Υπουργό να των ρωτήσει τι να κάνει. Τι θα γινόταν αν ο Σχης Κωνσταντίνος Δαβάκης έψαχνε τον Μέραρχο να τον ρωτήσει τι να κάνει. Επιπλέον όταν από αυτό τον βαθμό κάποιος γαλουχείτε στο να λέει πάντα μάλιστα, υπάρχει έστω η παραμικρή περίπτωση να αντιμιλήσει στον υπουργό όταν θα γίνει Στρατηγός; Όχι βέβαια. Αν σε αυτή την εξίσωσή προσθέσουμε και το μοναδικό κριτήριο επιλογής των Αρχηγών του Στρατού που είναι η τυφλή υπακοή στο κόμμα, τότε παίρνουμε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας του “χάρτη μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων” του νομικού κυρίου Δένδια, που κανένας δεν τόλμησε να πει ΟΧΙ. Η συμπεριφορά αυτή μάλιστα επιβραβεύθηκε με παράταση της θητείας τους για έναν ακόμα χρόνο. Γεγονός που δεν πιστεύω να έχει ξαναγίνει στα χρονικά των προαγωγών. Δίνοντας το κακό παράδειγμα σε όλους τους υφισταμένους τους.
Ενεργώντας με τον ίδιο τρόπο που ενεργούν οι πολιτικοί προϊστάμενοι τους, μείωσαν δραστικότατα τον αριθμό των Συνταγματαρχών αλλά δεν μείωσαν ανάλογα τον αριθμό των Αντιστράτηγων. Όπως οι βουλευτές μείωσαν μισθούς και συντάξεις αλλά δεν μείωσαν ανάλογα τους δικούς τους μισθούς, έτσι και αυτοί συνυπόγραψαν έναν νόμο που μειώνει στην πραγματικότητα τους μισθούς και το εφάπαξ των υφισταμένων τους. Μπορεί βέβαια ο κύριος Υπουργός να διαρρηγνύει τα ιμάτια του υποστηρίζοντας ότι οι μισθοί αυξήθηκαν και ότι κανένα εφάπαξ δεν θα μειωθεί, αλλά στην πραγματικότητα λέει την μισή αλήθεια. Μέσα στα επόμενα χρόνια λοιπόν με βατήρα αυτό το νομοσχέδιο θα δούμε αποστρατείες Αντισυνταγματαρχών και Ταγματαρχών. Θα δούμε αποστρατείες Ανθυπασπιστών και Αρχιλοχιών. Όλοι αυτοί θα πάρουν και λιγότερες αποδοχές συνολικά αλλά και μικρότερο εφάπαξ και σύνταξη, λόγο μικρότερου βαθμού. Με απλά λόγια, όπως ο παππάς ευλογεί τα γένια του, έτσι και οι Αντιστράτηγοι ευλογούν τα δικά τους γένια. Αποτέλεσμα, ο Υπουργός και οι αρχηγοί βγήκαν προσωπικά κερδισμένοι. Ενώ Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και γενικότερα οι Ένοπλες Δυνάμεις έχασαν. Το ερώτημα όμως τώρα είναι, με τι μούτρα θα παρουσιαστούν ενώπιον των υφισταμένων τους όλο αυτόν τον χρόνο; Πώς θα τους πείσουν ότι ενδιαφέρονται για αυτούς; Η μοναδική απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι η εξουσία που η θέση και ο βαθμός τους δίνει. Δηλαδή σε μια κλίμακα ηγεσίας από το 1 στο 5, βρίσκονται στην χαμηλότερη θέση ένα. Θα βρεθούν όμως σε ακόμα δυσκολότερη θέση αφού ο κύριος Υπουργός με τον επόμενο ανασχηματισμό και εν όψη εκλογών το 2027 θα φύγει από το ΥΕΘΑ, προκειμένου να ηρεμίσουν τα πνεύματα και να μην χάσουν επιπλέον ψηφαλάκια οι πολιτικοί. Τι θα πούνε άραγε στον νέο Υπουργό όταν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο οι κενές θέσεις των Στρατιωτικών Σχολών θα είναι πολλαπλάσια περισσότερες; Ότι φταίει το νομοσχέδιο Δέδνια, το οποίο προσυπογράψανε και αυτοί; Και κυρίως τι θα πουν σε περίπτωση ενός νέου ατυχούς πολέμου; Όταν όλοι θα ψάχνουν έναν αποδιοπομπαίο τράγο, και τον κύριο Υπουργό θα τον προστατεύει ο νόμος περί ευθύνης Υπουργών; Όσον αφορά τα μικρότερα και νεαρότερα στελέχη, να γνωρίζετε κύριοι Αρχηγοί ότι για αυτούς εσείς είστε ο συνδικαλιστής τους.
Εάν εσείς δεν ενδιαφέρεστε για το ευ ζην τους, τότε δεν τους μένει τίποτα άλλο από την απελπισία. Η οποία οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην πτώση του ηθικού με ότι αυτό συνεπάγεται. Βέβαια όταν είσαστε κλεισμένοι μέσα στο ΥΕΘΑ, απομονωμένοι από την πραγματικότητα με δωρεάν σπίτι και μετακίνηση, αδυνατείτε να καταλάβετε τι γίνεται σε χαμηλότερα κλιμάκια. Κάποτε ως Υδκτης Ταξιαρχίας, είπα στον Δκτη της Ταξιαρχίας ότι οι ΕΠΟΠ αδυνατούν να πληρώσουν το ενοίκιο τους, με ρώτησε γεμάτος απορία, γιατί του το είπα αυτό. Του το είπα βέβαια γιατί όσο ψηλότερα φτάνει κανείς στην ιεραρχία τόσο βαθύτερα πρέπει να σκάψει για να δει τι συμβαίνει στον οργανισμό που διοικεί και πώς αυτό επηρεάζει την απόδοση.
Κύριοι Αρχηγοί η μεγάλη εξουσία φέρει μαζί της και μεγάλη ευθύνη. Αναλογιστείτε λοιπόν τις ευθύνες σας και πράξτε κατά συνείδηση. Μην αφήσετε τις προσωπικές σας φιλοδοξίες να σας τυφλώσουν. Μην αφήνετε τους υπουργούς να σας μετατρέψουν σε πολιτικά όργανα, για να πετύχουν δικούς τους κομματικούς σκοπούς. Οι Ένοπλες Δυνάμεις ΔΕΝ ανήκουν σε κόμματα αλλά στο Έθνος των Ελλήνων.
*MS National Grand Strategy, NDU Washington D.C
MBA, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
[1] American Generalship: Character is everything the art of command, Edgar F. Puryear, Presidio press,2002, page 108
