by Γράφει: Ο Δρ. Michael Rubin*
Πηγή: https://www.aei.org
Στις 29 Δεκεμβρίου 2025, τα υπουργεία Εξωτερικών Ελλάδας και Κύπρου εξέδωσαν ανακοινώσεις με τις οποίες εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ.
«Η Κυπριακή Δημοκρατία ευθυγραμμίζεται με την έκκληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για σεβασμό της ενότητας, της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Σομαλίας και υπογραμμίζει τη θέση της ότι η Σομαλιλάνδη παραμένει αναπόσπαστο τμήμα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Σομαλίας», εξήγησε το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, τόνισε ότι η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης «κινδυνεύει να εκτροχιάσει δεκαετίες προσπαθειών οικοδόμησης κράτους στη Σομαλία».
Πίσω από τις θέσεις τόσο της Κύπρου όσο και της Ελλάδας δεσπόζει ο φόβος ότι η υποστήριξη της ανεξαρτησίας της Σομαλιλάνδης από τη Σομαλία θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο, το οποίο η «τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» θα επικαλείτο για να δικαιολογήσει τη δική του απόσχιση. Ο φόβος αυτός, ωστόσο, βασίζεται σε άγνοια της ιστορίας. Η υιοθέτηση αυτού του ψευδούς αφηγήματος δεν υπονομεύει την Τουρκία· αντιθέτως, την ενισχύει.
Το 1974, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο και προέβη σε εθνοκάθαρση άνω του ενός τρίτου του νησιού. Το 1983, η κατεχόμενη ζώνη ανακήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία της, μια ενέργεια που καταδικάστηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Η καλύτερη αναλογία για τις ενέργειες της Τουρκίας στην Κύπρο είναι η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία για τη δημιουργία των «Λαϊκών Δημοκρατιών» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ ή η προώθησή της στη Μολδαβία για τη δημιουργία της Υπερδνειστερίας. Σε κάθε περίπτωση, ένας επιτιθέμενος προέβη σε αρπαγή εδάφους και δημιούργησε ένα κράτος-μαριονέτα για να συντηρήσει το ψευδές αφήγημα της λαϊκής κυριαρχίας.
Συγκρίνετέ το αυτό με τη Σομαλιλάνδη: Το 1884, το Ηνωμένο Βασίλειο ανακήρυξε το Προτεκτοράτο της Σομαλιλάνδης. Η Ιταλία ίδρυσε την Ιταλική Σομαλιλάνδη — δηλαδή ό,τι σήμερα αποτελεί τη Σομαλία χωρίς τη Σομαλιλάνδη — πέντε χρόνια αργότερα. Στις 26 Ιουνίου 1960, καθώς οι ευρωπαϊκές δυνάμεις παραχωρούσαν ανεξαρτησία στις αφρικανικές τους αποικίες, η Βρετανική Σομαλιλάνδη απέκτησε την ανεξαρτησία της. Όλα τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ την αναγνώρισαν, όπως και άλλες 25 χώρες. Πέντε ημέρες αργότερα, ανεξαρτησία απέκτησε και η Ιταλική Σομαλιλάνδη. Οι αρχές της Βρετανικής Σομαλιλάνδης αποφάσισαν να συγχωνευθούν με την Ιταλική Σομαλιλάνδη για να σχηματίσουν τη Σομαλική Δημοκρατία, αργότερα Σομαλία. Η ένωση ήταν εθελοντική. Σημαντικό είναι ότι το κοινοβούλιο της Βρετανικής Σομαλιλάνδης δεν επικύρωσε ποτέ τη συμφωνία.
Η συνέχεια της ιστορίας είναι γνωστή. Ο Σομαλός δικτάτορας Μοχάμεντ Σιάντ Μπαρέ διεξήγαγε γενοκτονία εναντίον του πληθυσμού της πρώην Βρετανικής Σομαλιλάνδης, σκοτώνοντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους πριν καταρρεύσει το καθεστώς του. Η Σομαλιλάνδη επανεπιβεβαίωσε την ανεξαρτησία της εντός των συνόρων που η διεθνής κοινότητα είχε ήδη αναγνωρίσει. Οι κάτοικοι της Σομαλιλάνδης ζουν χωριστά από τη Σομαλία για πολύ περισσότερο διάστημα από όσο υπήρξαν ενωμένοι μαζί της.
Αυτό καθιστά την περίπτωση της Σομαλιλάνδης πολύ πιο ανάλογη με άλλες αποτυχημένες ενώσεις που επανήλθαν στο status quo ante. Εδώ, η Γιουγκοσλαβία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ιδρύθηκε το 1918 και άρχισε να διαλύεται το 1991, την ίδια χρονιά που η Σομαλιλάνδη επανεπιβεβαίωσε την ανεξαρτησία της. Η Κύπρος και η Ελλάδα αναγνώρισαν τα συστατικά κράτη της Γιουγκοσλαβίας καθώς επανέκτησαν την ανεξαρτησία τους, αν και εύλογα καμία δεν αναγνώρισε το Κόσοβο, το οποίο δημιουργήθηκε ως νέα οντότητα βασισμένη αποκλειστικά σε εθνοτικά και θρησκευτικά κριτήρια.
Το 1958, η Αίγυπτος και η Συρία ενώθηκαν για να σχηματίσουν την Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία· η ένωση δεν κράτησε, καθώς η Συρία δυσανασχετούσε με την κυριαρχία της Αιγύπτου. Το 1971, η ένωση διαλύθηκε. Τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα αναγνωρίζουν τα διαδόχα κράτη της.
Την 1η Φεβρουαρίου 1982, οι δυτικοαφρικανικές χώρες Σενεγάλη και Γκάμπια ενώθηκαν για να σχηματίσουν τη Συνομοσπονδία Σενεγαμβίας. Ούτε αυτή η ένωση μακροημέρευσε και, το 1989, οι δύο χώρες επανήλθαν ως ξεχωριστά ανεξάρτητα κράτη. Και πάλι, τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία και των δύο κρατών, αντί να επιμένουν στη διαγραφή του ενός ή του άλλου.
Με άλλα λόγια, η άρνηση της Κύπρου και της Ελλάδας να αναγνωρίσουν τη Σομαλιλάνδη αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα. Είναι ακόμη πιο προσβλητικό για τους κατοίκους της Σομαλιλάνδης το γεγονός ότι τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα αναγνωρίζουν το Τζιμπουτί, μια χώρα εθνοτικά σομαλική, την οποία οι Γάλλοι απέσπασαν από τη Σομαλιλάνδη προκειμένου να δημιουργήσουν σταθμό ανεφοδιασμού σε ανταγωνισμό με το Άντεν.
Αποδεχόμενες ένα ψευδές αφήγημα σχετικά με τη Σομαλιλάνδη, τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα τάσσονται ουσιαστικά στο πλευρό της Τουρκίας απέναντι στο Ισραήλ. Μετά την αποτυχία του νεοοθωμανισμού της, η Τουρκία έστρεψε την προσοχή της στη Σομαλία, αναλαμβάνοντας τον έλεγχο του διεθνούς αεροδρομίου, οικοδομώντας ναυτική βάση για να στηρίξει τις επιχειρήσεις της στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό, και παρέχοντας drones σε ορισμένες από τις πιο ακραίες ισλαμιστικές φατρίες της χώρας.
Ίσως η Λευκωσία και η Αθήνα απλώς θέλησαν να ευθυγραμμιστούν με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση επανειλημμένα πρόδωσε την Κύπρο στην προσπάθειά της να κατευνάσει την Τουρκία, η ιδέα ότι οι Βρυξέλλες θα έθεταν ως προτεραιότητα τα συμφέροντα της Κύπρου ή της Ελλάδας στο ζήτημα της Σομαλίας είναι αφελής. Στην Κύπρο, η Τουρκία είναι δύναμη κατοχής. Στο Αιγαίο, είναι αναθεωρητική. Και στη Σομαλία, είναι χορηγός τρομοκρατίας. Είναι πραγματικά λυπηρό ότι η Κύπρος και η Ελλάδα θυσίασαν μια νεαρή δημοκρατία. Η Άγκυρα δεν θα μπορούσε να ονειρευτεί καλύτερη εξέλιξη. Αυτό που ψήφισαν η Κύπρος και η Ελλάδα δεν ήταν η υπεράσπιση της κυπριακής ενότητας· ήταν ένα προηγούμενο που θα ανάγκαζε την Κύπρο να επιστρέψει είτε στη Βρετανική είτε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η πρώτη επιλογή σήμερα θα ήταν παράλογη· η δεύτερη βρίσκεται στην ατζέντα της Τουρκίας. Τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα θα πρέπει να επανεξετάσουν τη θέση τους.
*Ο Δρ. Michael Rubin έχει διδακτορικό και μεταπτυχιακό στην ιστορία από το Πανεπιστήμιο Yale, όπου απέκτησε επίσης πτυχίο στη βιολογία.
Ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute, όπου ειδικεύεται στο Ιράν, την Τουρκία και την ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Είναι συγγραφέας και συν-επιμελητής αρκετών βιβλίων που διερευνούν τη διπλωματία, την ιρανική ιστορία, τον αραβικό πολιτισμό.
