by Γράφει: Ο Δημήτρης Απόκης*
Η εκλογική μηχανή της πρόνοιας
Οι πρόσφατες εκλογές στην Ευρώπη (Σουηδία και Γερμανία) αποκαλύπτουν ένα βαθύτερο και όλο και πιο οξύ ρήγμα σχετικά με τη μαζική μετανάστευση από κοινωνίες που στερούνται βαθιών ιστορικών ριζών στη δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία, τον ατομικισμό και το κράτος δικαίου.
Ολοένα και περισσότερο διαμορφώνεται μια Ευρώπη, η οποία βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού. Βρίσκεται σε εξέλιξη μια σιωπηλή αλλαγή, όπου η πρόνοια γίνεται εκλογική μηχανή, με εισαγόμενους μετανάστες χωρίς ρίζες να οδηγούν σε μια δημοκρατία χωρίς μέλλον. Μια νέα πολιτική σύγκρουση έχει αρχίσει και το τίμημα της ανοικτής πόρτας, είναι αυτό που θα κρίνει την έκβασή της.
Οι χθεσινές εκλογές στη Σουηδία παρήγαγαν ένα αποτέλεσμα στο νήμα: το κεντροαριστερό μπλοκ υπό τους Σοσιαλδημοκράτες κατέχει προβλεπόμενο προβάδισμα 176–173 εδρών έναντι της απερχόμενης δεξιάς συμμαχίας.
Οι Σουηδοί Δημοκράτες, που είχαν οδηγήσει σε ορισμένους από τους αυστηρότερους κανόνες μετανάστευσης στην Ευρώπη μετά το 2022, έπεσαν στο 17,5% — η πρώτη τους πτώση μετά από χρόνια ανόδου.
Οι πρόσφατες εκλογές στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ ,στη Γερμανία, είδαν το AfD να εκτινάσσεται στο 44% στη, το ισχυρότερο αποτέλεσμα ακροδεξιάς σε κρατίδιο από το 1945, πλησιάζοντας την απόλυτη πλειοψηφία.
Αυτά τα αποτελέσματα δεν είναι μεμονωμένα ούτε τυχαία.
- Αντικατοπτρίζουν τις πολιτικές συνέπειες της εισαγωγής, επί δεκαετίες, μεγάλου αριθμού ανθρώπων των οποίων οι πολιτιστικές και πολιτικές παραδόσεις συχνά αποκλίνουν σημαντικά από τον ατομικισμό, τον κοσμικό νόμο, την ισότητα των φύλων, την ελευθερία έκφρασης και την αμοιβαιότητα υψηλής εμπιστοσύνης που στηρίζουν την παραδοσιακή φιλελεύθερη δημοκρατία.
Οι ψηφοφόροι μη ευρωπαϊκής καταγωγής στη Σουηδία στήριξαν το αριστερό μπλοκ σε ποσοστό 70%, σε σύγκριση με μια σχεδόν ισότιμη κατανομή μεταξύ εκείνων σουηδικής καταγωγής.
Οι ψηφοφόροι με ξένη καταγωγή αποτελούν πλέον αυξανόμενο μερίδιο του εκλογικού σώματος — περίπου 13% και συνεχώς αυξανόμενο — και οι προτιμήσεις τους, διαμορφωμένες από την οικονομική θέση, τα ομαδικά δίκτυα και τις πολιτικές προσδοκίες, έχουν καταστεί δομικά καθοριστικές.
Αυτό δημιουργεί ένα νέο εκλογικό χάρτη όπου η δημογραφική αλλαγή επηρεάζει άμεσα το αποτέλεσμα. Οι γενναιόδωρες πολιτικές πρόνοιας ενισχύουν καθοριστικά αυτή τη δυναμική και αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της ανάλυσης.
Τα ολοκληρωμένα επιδόματα της Σουηδίας και της Γερμανίας — μετρητά, στέγαση, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και οικογενειακή επανένωση — λειτουργούν ως ισχυροί μαγνήτες για χαμηλής ειδίκευσης ανθρωπιστικούς μετανάστες αντί για επιλεγμένη εργασία υψηλής προστιθέμενης αξίας.
- Η ανεργία των γεννημένων στο εξωτερικό στη Σουηδία παραμένει πάνω από τριπλάσια του ποσοστού των ιθαγενών. Οι πρόσφυγες και οι οικογένειές τους αποτελούν καθαρούς δημοσιονομικούς αποδέκτες επί χρόνια, επιβαρύνοντας το σύστημα. Στη Γερμανία, οι αλλοδαποί αποτελούν μεγάλο και αυξανόμενο μερίδιο των δικαιούχων του Bürgergeld.
Τα αριστερά και κεντροαριστερά κόμματα, αρχιτέκτονες αυτών των συστημάτων, καρπώνονται τις προκύπτουσες ψήφους: οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν καταγράψει πάνω από 60% μεταξύ μουσουλμάνων ερωτηθέντων σε σουηδικές έρευνες.
Η διευθέτηση δημιουργεί έναν αυτοενισχυόμενο βρόχο — τα επιδόματα προσελκύουν και συντηρούν μια εκλογική βάση που στη συνέχεια υπερασπίζεται τις ίδιες πολιτικές και αντιτίθεται σε περιορισμούς.
Οι ιθαγενείς πληθυσμοί βιώνουν την άλλη πλευρά αυτής της πραγματικότητας: πιεσμένη στέγαση, υπερφορτωμένα σχολεία, πιεσμένους προϋπολογισμούς πρόνοιας και υγείας, συν υπερ-εκπροσώπηση ορισμένων μεταναστευτικών ομάδων σε βίαια εγκλήματα, δραστηριότητα συμμοριών και κοινωνική ανασφάλεια. Η κοινωνική εμπιστοσύνη διαβρώνεται σταδιακά.
Το AfD και οι Σουηδοί Δημοκράτες διοχετεύουν αυτή την ανησυχία σε συγκεκριμένα αιτήματα: τερματισμό της «μετανάστευσης στο κράτος πρόνοιας», αυστηρό περιορισμό της οικογενειακής επανένωσης, επιτάχυνση απελάσεων και προτεραιότητα στην πολιτιστική συμβατότητα και την οικονομική συνεισφορά.
Τα κυρίαρχα κόμματα έχουν ήδη αυστηροποιήσει κανόνες ως απάντηση στην πίεση, ωστόσο η υποκείμενη δομή κινήτρων — γενναιόδωρα επιδόματα χωρίς επαρκή έλεγχο ένταξης — παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτη.
- Την επόμενη δεκαετία η πολιτική αντιπαράθεση θα οξυνθεί σημαντικά. Η δημογραφική ορμή — υψηλότερη γονιμότητα σε ορισμένες μεταναστευτικές ομάδες, αλυσίδα μετανάστευσης μέσω οικογενειακής επανένωσης και απόκτηση ιθαγένειας από δεύτερη γενιά — μετατοπίζει τα αστικά εκλογικά σώματα προς τα αριστερά, αυξάνοντας το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε αντιστροφής πολιτικής.
Η ατελής ενσωμάτωση παράγει παράλληλες κοινωνίες στις οποίες κανόνες φατρίας, θρησκευτικοί κώδικες ή ομαδικές ταυτότητες ανταγωνίζονται τα ατομικά δικαιώματα, την ισότητα ενώπιον του νόμου και το κράτος δικαίου.
- Η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν είναι άπειρα ελαστική. Προϋποθέτει μια κρίσιμη μάζα πολιτών που μοιράζονται τις βασικές αρχές της. Όταν μεγάλοι εισαγόμενοι πληθυσμοί δεν το κάνουν σε επαρκή βαθμό, οι θεσμοί αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση να προσαρμόσουν ομαδικές αξιώσεις αντί να επιβάλουν ενιαία πρότυπα.
Ορισμένες κυβερνήσεις και πολιτικά κόμματα έχουν αντιμετωπίσει τα ανοιχτά και μακροχρόνια επιδόματα τόσο ως ανθρωπιστικό καθήκον όσο και ως εκλογικό περιουσιακό στοιχείο. Το στενό προβάδισμα της σουηδικής αριστεράς το 2026 και η εκτόξευση του AfD δείχνουν ξεκάθαρα την προκύπτουσα πόλωση.
Η Ευρώπη πρέπει τώρα να αποφασίσει αν ο σχεδιασμός της πρόνοιας και οι κανόνες ασύλου θα συνεχίσουν να επιλέγουν για πολιτιστική απόσταση και δημοσιονομική εξάρτηση, ή αν θα αναπροσαρμοστούν προς τη συμβατότητα, την ταχεία ένταξη και την οικονομική συνεισφορά.
Πρόκειται για μια εκκολαπτόμενη σοβαρότατη κρίση, που αγγίζει άμεσα και την Ελλάδα και για την οποία κανένας υφιστάμενος πολιτικός σχηματισμός δεν συζητά σοβαρά, προτείνοντας ουσιαστικές λύσεις, παρά το γεγονός ότι αυτή η επερχόμενη κρίση σε συνδυασμό με το δημογραφικό απειλεί άμεσα την καθημερινότητα των Ελλήνων και την επιβίωση του έθνους.
Πλέον, οι εκλογικές αναμετρήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο αυτή την επιλογή ως υπαρξιακή για το μέλλον της ηπείρου.
*Διεθνολόγος, με ειδίκευση στην Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική
