by Πηγή: https://www.aei.org
Γράφει: Ο Desmond Lachman
Καταιγίδα προβλημάτων έρχεται πάνω από την ευρωπαϊκή οικονομία. Αυτές οι δυσκολίες περιλαμβάνουν ένα σοκ στις τιμές πετρελαίου και τροφίμων που προκλήθηκε από το Ιράν, έναν δασμό 25 τοις εκατό των ΗΠΑ στις εισαγωγές ευρωπαϊκών αυτοκινήτων, μια επιβραδυνόμενη παγκόσμια οικονομία, υψηλότερα επιτόκια και την απειλή απομάκρυνσης της αμερικανικής «ομπρέλας ασφαλείας» από την Ευρώπη. Αυτές οι εξελίξεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν ευρωπαϊκή οικονομική ύφεση, να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα χρέους σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης και να τερματίσουν κάθε ελπίδα ότι το ευρώ θα μπορούσε σύντομα να ανταγωνιστεί σοβαρά το δολάριο ως το κυρίαρχο διεθνές αποθεματικό νόμισμα.
Ακόμη και πριν από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η ευρωπαϊκή οικονομία δεν βρισκόταν σε καλή κατάσταση. Η οικονομική ανάπτυξη ήταν υποτονική και τρεις από τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης είχαν μη βιώσιμα δημόσια οικονομικά. Αφού αυξήθηκε λίγο πάνω από μία ποσοστιαία μονάδα το 2025, η ανάπτυξη του ΑΕΠ της Ευρώπης επιβραδύνθηκε στο σχεδόν μηδενικό 0,1 τοις εκατό το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, ενώ τον Απρίλιο ο δείκτης PMI πέρασε σε ζώνη ύφεσης. Παράλληλα, η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν λόγους δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ άνω του 100 τοις εκατό, ενώ η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν δημοσιονομικά ελλείμματα της τάξης του 5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Αυτό αφήνει την Ευρώπη με ελάχιστο δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσει μια μελλοντική οικονομική κάμψη.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποκάλυψε εκ νέου την εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενέργειας. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες είναι ενεργειακά αυτάρκεις, η Ευρώπη εισάγει περίπου το 60 τοις εκατό των ενεργειακών της αναγκών. Αυτό την εξέθεσε στη σχεδόν διπλάσια τιμή του Brent, που έχει φτάσει περίπου τα 110 δολάρια το βαρέλι, και σε αύξηση 40 τοις εκατό στις τιμές φυσικού αερίου. Την εξέθεσε επίσης στον κίνδυνο πιθανών φυσικών ελλείψεων ενεργειακών προϊόντων, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για πολύ περισσότερο.
Όπως και ο υπόλοιπος κόσμος, η Ευρώπη είναι πιθανό να εκτεθεί σε υψηλότερες τιμές τροφίμων προς το τέλος του έτους, ως αποτέλεσμα της απότομης αύξησης των τιμών λιπασμάτων που προκάλεσε το Ιράν. Πολλές τιμές λιπασμάτων έχουν πλέον αυξηθεί πάνω από 50 τοις εκατό μετά το κλείσιμο των Στενών. Η Ευρώπη — όπως και ο υπόλοιπος κόσμος — πρέπει επίσης να ανησυχεί για το ότι περίπου το 30 τοις εκατό της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου και το 10 τοις εκατό της παγκόσμιας παραγωγής αλουμινίου έχουν διακοπεί λόγω της κρίσης στον Περσικό Κόλπο. Μια παρατεταμένη έλλειψη ηλίου θα μπορούσε να έχει παραλυτική επίδραση στην παραγωγή ημιαγωγών. Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας και άλλες βιομηχανίες που εξαρτώνται από εισροές ημιαγωγών.
Σε αντίθεση με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η οποία έχει διπλή εντολή για τιμές και απασχόληση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει μία και μοναδική εντολή: τη σταθερότητα των τιμών. Αυτό αφήνει την ΕΚΤ με ελάχιστες επιλογές πέρα από την αύξηση των επιτοκίων σε περίοδο οικονομικής αδυναμίας, ώστε να διατηρήσει τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο του 2 τοις εκατό. Προβλέποντας την πιθανή στροφή της ΕΚΤ προς πιο περιοριστική νομισματική πολιτική, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια της Ευρωζώνης έχουν αυξηθεί κατά περίπου 50 μονάδες βάσης από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Ένας ακόμη πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή οικονομία είναι η πρόσφατη αύξηση των αμερικανικών δασμών στο 25 τοις εκατό για τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Λαμβάνοντας υπόψη μας ότι οι ΗΠΑ αποτελούν τη μεγαλύτερη αγορά για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυτοκινήτων και ότι η αυτοκινητοβιομηχανία αντιστοιχεί περίπου στο 7 τοις εκατό του ΑΕΠ της Ευρώπης, μπορούμε να αντιληφθούμε τη σημασία αυτών των δασμών για τις οικονομικές προοπτικές της Ευρώπης.
Μια ευρωπαϊκή οικονομική ύφεση και υψηλότερα επιτόκια κρατικού δανεισμού θα δυσκολέψουν χώρες με υψηλό χρέος, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, να επιτύχουν ανάπτυξη ικανή να μειώσει το βάρος του χρέους τους. Το ίδιο θα ισχύσει και για τις πολιτικές πιέσεις προκειμένου να παρασχεθούν ενεργειακές επιδοτήσεις και να αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες. Η πίεση για αυξημένες αμυντικές δαπάνες είναι πλέον εντονότερη, δεδομένου ότι ο Τραμπ υπενθυμίζει συνεχώς στην Ευρώπη ότι είναι πολύ δυσαρεστημένος με την ανταπόκρισή της στο αίτημά του για βοήθεια στην εκκαθάριση των Στενών του Ορμούζ και ότι ενδέχεται να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ.
Όλα αυτά φαίνεται να καθιστούν την ευρωπαϊκή οικονομία πιο ευάλωτη σε μια παρατεταμένη διακοπή της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ σε σχέση με την οικονομία των ΗΠΑ. Ένα τέτοιο κλείσιμο θα αύξανε τις πιθανότητες ευρωπαϊκής ύφεσης και αναζωπύρωσης προβλημάτων χρέους σε χώρες πολλαπλάσιου μεγέθους της Ελλάδας. Θα έβαζε επίσης τέλος στην ιδέα ότι το ευρώ θα μπορούσε σύντομα να αποτελέσει πρόκληση για το δολάριο.
