by Η Τουρκία είναι θεωρητικά κατά του Ισραήλ αλλά πρακτικά είναι κατά της Παλαιστίνης.
Πηγή: https://www.israelhayom.com
Γράφει: Ο Shay Gal*
Η Τουρκία έχει τελειοποιήσει την μέθοδο της παραπλάνησης: υψώνει την παλαιστινιακή σημαία ενώ ενισχύει τις δυνάμεις που διέλυσαν την παλαιστινιακή πολιτική. Η Άγκυρα μιλά στη γλώσσα της απελευθέρωσης· αλλά η πολιτική της είναι η παρεμπόδιση. Δεν απομακρύνει τους Παλαιστινίους από τον πόλεμο, τη φτώχεια, τη διαίρεση ή τη στασιμότητα. Συντηρεί τον δρώντα που τα παρήγαγε και απαιτεί τη διατήρησή τους: τη Χαμάς.
Πρόκειται για βαθιά υποκρισία. Μια φιλοπαλαιστινιακή πολιτική θα ενίσχυε την Παλαιστινιακή Αρχή, θα διατηρούσε την πορεία προς ένα αποστρατιωτικοποιημένο παλαιστινιακό κράτος δίπλα σε ένα ασφαλές δημοκρατικό Ισραήλ με σταθερή εβραϊκή πλειοψηφία, θα προστάτευε την Ιερουσαλήμ από παρεμβάσεις, θα αφοπλίζε τη Χαμάς, θα ανασυγκροτούσε τη Γάζα χωρίς καθεστώς τρόμου και θα υπερασπιζόταν την ισραηλινοπαλαιστινιακή αρχιτεκτονική ασφάλειας που έχει σώσει ζωές επί δεκαετίες. Η Τουρκία κάνει το αντίθετο. Νομιμοποιεί τη Χαμάς. Εργαλειοποιεί τα παλαιστινιακά δεινά για περιφερειακή προβολή. Η Τουρκία είναι θεωρητικά κατά του Ισραήλ αλλά στην πράξη είναι κατά της Παλαιστίνης.
Το κεντρικό γεγονός: η Χαμάς είναι ο εσωτερικός εχθρός των παλαιστινιακών εθνικών συμφερόντων. Κατέλαβε τη Γάζα από την Παλαιστινιακή Αρχή το 2007, διέλυσε τη διακυβέρνηση, στρατιωτικοποίησε τον θύλακα και μετέτρεψε τους αμάχους σε ομήρους του δόγματός της. Δεν προσφέρει δρόμο προς κυριαρχία, ούτε λειτουργική οικονομία, ούτε πλαίσιο συνύπαρξης, ούτε ενδιαφέρον για πολιτική τάξη. Η Χαμάς απαιτεί αποτυχία. Απαιτεί καταστροφή για να παραμείνει σχετική. Απαιτεί να παραμείνει αδύνατη η ισραηλινοπαλαιστινιακή συνεννόηση, διότι η συνεννόηση θα την αποκάλυπτε ως κίνημα διαρκούς πολέμου, όχι απελευθέρωσης.
Η Τουρκία ενεργεί βάσει αυτού, καθιστώντας τη σχέση της Άγκυρας με τη Χαμάς υπολογισμένη επιλογή. Ο πρόεδρος της Τουρκίας έχει περιγράψει τη Χαμάς ως κίνημα απελευθέρωσης. Ηγετικά στελέχη της Χαμάς έχουν γίνει δεκτά στην Άγκυρα και την Κωνσταντινούπολη όταν η απομόνωση ήταν αναγκαία. Τουρκικά κανάλια καταγράφουν συναντήσεις με ανώτερα στελέχη της Χαμάς. Αμερικανικές κυρώσεις έχουν εντοπίσει χρηματοδότες και διαμεσολαβητές με έδρα την Τουρκία, συνδεδεμένους με δίκτυα της Χαμάς. Αυτό είναι ένα σύστημα.
Κάθε χειρονομία νομιμοποιεί τη Χαμάς και υπονομεύει την Παλαιστινιακή Αρχή. Κάθε βήμα προσφέρει ανταμοιβή στη βία. Κάθε κατηγορία κατά του Ισραήλ συσκοτίζει το ερώτημα που οι Παλαιστίνιοι πρέπει να αντιμετωπίσουν: ποιος κατέστρεψε την ευκαιρία της Γάζας να γίνει μια λειτουργική κοινωνία. Η απάντηση είναι η Χαμάς. Η Τουρκία αρνείται να το πει.
Ο ισραηλινο-παλαιστινιακός συντονισμός ασφαλείας παραμένει κεντρικός πυλώνας της περιφερειακής σταθερότητας. Προέκυψε από ανάγκη. Από το Όσλο και μετά, οι δύο πλευρές έχτισαν μια αρχιτεκτονική συντονισμού που περιλαμβάνει διασύνδεση, πολιτική διαχείριση και οικονομικές ροές εν αναμονή των τελικών διευθετήσεων. Το σύστημα έχει πιεστεί και δεχθεί επιθέσεις, ωστόσο αντέχει επειδή και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν μια βασική αλήθεια: χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει πολιτική· χωρίς συντονισμό δεν υπάρχει Παλαιστινιακή Αρχή· χωρίς Παλαιστινιακή Αρχή υπάρχει κενό για τη Χαμάς, το Ιράν και άλλους αποσταθεροποιητικούς δρώντες.
Αυτή η αρχιτεκτονική προστατεύει τους Ισραηλινούς από την τρομοκρατία και θωρακίζει τους Παλαιστινίους από τη Χαμάς. Διατηρεί την Παλαιστινιακή Αρχή στην Ιουδαία και Σαμάρεια, αποτρέπει τις πόλεις από το να γίνουν Γάζα και διαφυλάσσει την τάξη. Η Χαμάς την αντιμάχεται επειδή την εμποδίζει. Η Τουρκία την στοχοποιεί για τον ίδιο λόγο. Δεν μπορεί κάποιος να υποστηρίζει την παλαιστινιακή αρχή και ταυτόχρονα να ενισχύει την οργάνωση που δεσμεύεται να την αποτρέψει. Η υπεράσπιση της αυτοδιάθεσης ενώ αποδομείται η διακυβέρνηση είναι αντίφαση, όχι πολιτική. Αυτό καθορίζει τη θέση της Άγκυρας στο πλαίσιο των δύο κρατών. Στα χαρτιά, η Τουρκία το υποστηρίζει. Στην πράξη, ενισχύει έναν δρώντα που το απορρίπτει. Η Χαμάς δεν αναγνωρίζει το Ισραήλ, δεν αποκηρύσσει τον ένοπλο αγώνα και διατηρεί τον στόχο της πλήρους «απελευθέρωσης». Αυτό δεν είναι όραμα δύο κρατών. Είναι παράδειγμα μόνιμης σύγκρουσης.
Το Ισραήλ δεν έχει αποδομήσει το πλαίσιο που διατηρεί έναν πολιτικό ορίζοντα. Οι κυβερνήσεις έχουν διαφωνήσει για τον χρόνο και τον κίνδυνο. Η αρχιτεκτονική του Όσλο παραμένει. Η Παλαιστινιακή Αρχή λειτουργεί. Ο συντονισμός, οι πολιτικοί μηχανισμοί και οι οικονομικές σχέσεις συνεχίζονται. Η νομική δομή στην Ιουδαία και Σαμάρεια παραμένει μεταβατική, όχι προσαρτημένη. Το Ισραήλ διατηρεί την αρχιτεκτονική που μπορεί να στηρίξει τον διαχωρισμό και μια τελική διευθέτηση. Η Τουρκία ενισχύει τη δύναμη που την αποτρέπει.
Η Ιερουσαλήμ αποτυπώνει τη μέθοδο της Άγκυρας. Η τουρκική δραστηριότητα σε αραβικές συνοικίες και γύρω από το Όρος του Ναού παρουσιάζεται ως πρόνοια, κληρονομιά και θρησκευτική αλληλεγγύη. Λειτουργεί ως παρέμβαση. Τουρκικές υπηρεσίες και συνδεδεμένα δίκτυα επεκτείνουν την επιρροή τους στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, την Παλιά Πόλη και το περιβάλλον του Αλ Άκσα, πλαισιώνοντάς την μέσω οθωμανικών συμβολισμών και ιδεολογικής ταύτισης. Αυτό τοποθετεί την Τουρκία μέσα στον πιο ευαίσθητο χώρο της περιοχής και προκαλεί το Ισραήλ, την Ιορδανία και την Παλαιστινιακή Αρχή ως προς την άσκηση εξουσίας. Αυτό βλάπτει τους Παλαιστινίους. Οι Άραβες κάτοικοι της Ιερουσαλήμ χρειάζονται σταθερότητα, εργασία, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, τουρισμό, εμπόριο και σταθερή διακυβέρνηση. Δεν χρειάζονται εξωτερικό ιδεολογικό θέατρο. Δεν χρειάζονται ξένους δρώντες που μετατρέπουν το Όρος του Ναού σε σκηνή περιφερειακών φιλοδοξιών. Κάθε κλιμάκωση βλάπτει τα μέσα διαβίωσης, περιορίζει τον πολιτικό χώρο και ενισχύει τους ριζοσπάστες. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται το Αλ Άκσα. Στην πραγματικότητα όμως το εργαλειοποιεί. Ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τους Παλαιστινίους, ενώ στην πραγματικότητα αποδυναμώνει την ηγεσία τους. Η αντιστροφή επεκτείνεται και στη χρήση του όρου γενοκτονία από την Άγκυρα. Η κατηγορία είναι πολιτική. Η γενοκτονία απαιτεί πρόθεση καταστροφής μιας προστατευόμενης ομάδας. Η εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα ακολούθησε τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου υπό την ηγεσία της Χαμάς, ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας με γενοκτονική πρόθεση εμφανή στην εκτέλεση και στους στόχους του. Ο στόχος του Ισραήλ ήταν η Χαμάς: η δομή διοίκησης, οι δυνατότητές της και η ικανότητά της να επαναλάβει την επίθεση. Η Χαμάς ενσωματώνεται σε αστικά περιβάλλοντα και απαιτεί η απάντηση να οριστεί ως γενοκτονία. Αυτό είναι ηθική απάτη. Οι απώλειες αμάχων στον πόλεμο είναι βαριές. Δεν αποτελούν απόδειξη γενοκτονίας. Η καταστροφή που προκαλείται από τη δράση της Χαμάς μέσα σε πολιτικές υποδομές δεν αποδεικνύει πρόθεση εξόντωσης ενός λαού. Το Ισραήλ πολέμησε μια τρομοκρατική οργάνωση που σκόπιμα τοποθέτησε αμάχους ως ασπίδες. Η Τουρκία το γνωρίζει. Η κατηγορία περί γενοκτονίας συσκοτίζει την ευθύνη της Χαμάς, από-νομιμοποιεί το Ισραήλ και τοποθετεί την Τουρκία ως ηθικό κριτή, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει τον δρώντα που δημιούργησε το πεδίο μάχης.
Το ιστορικό αρχείο της Τουρκίας βαθαίνει την αντίφαση. Το κράτος που επικαλείται τη γενοκτονία παραμένει απρόθυμο να αντιμετωπίσει πλήρως την οθωμανική καταστροφή των Αρμενίων, Ασσυρίων και Ποντίων Ελλήνων. Η αρμενική γενοκτονία αποτελεί καθοριστική καταστροφή του εικοστού αιώνα. Η ευρύτερη εκστρατεία κατά των χριστιανικών μειονοτήτων έχει αναγνωριστεί από κορυφαίους μελετητές ως γενοκτονική. Η γνωστή φράση που αποδίδεται στον Χίτλερ πριν από την εισβολή στην Πολωνία αντανακλούσε το αποτέλεσμα της ατιμωρησίας: όταν μια εξόντωση ξεχνιέται, μια άλλη γίνεται δυνατή. Η Τουρκία εφαρμόζει στο εξωτερικό ένα λεξιλόγιο που απορρίπτει στο εσωτερικό. Η Κύπρος ολοκληρώνει το μοτίβο. Η Τουρκία καταδικάζει το Ισραήλ ενώ διατηρεί την κατοχή της βόρειας Κύπρου. Η επέμβαση του 1974 παρήγαγε μια αποσχισθείσα οντότητα που κρίθηκε άκυρη από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Παραμένει αναγνωρισμένη μόνο από την Τουρκία. Ευρωπαϊκές νομικές αποφάσεις έχουν αντιμετωπίσει την Τουρκία ως ασκούσα αποτελεσματικό έλεγχο στον βορρά. Το αποτέλεσμα είναι παρατεταμένη διχοτόμηση, στρατιωτικοποίηση και άλυτες περιουσιακές διεκδικήσεις.
Η σύγκριση με την Ιουδαία και Σαμάρεια είναι σαφής. Η Τουρκία εγκαθίδρυσε και συντηρεί μια ξεχωριστή οντότητα στη βόρεια Κύπρο και επιδιώκει την κανονικοποίησή της. Το Ισραήλ δεν έχει δημιουργήσει ένα παλαιστινιακό κρατίδιο-εντολοδόχο, δεν έχει ακυρώσει το Όσλο και δεν έχει εξαλείψει την Παλαιστινιακή Αρχή. Ο έλεγχός του παραμένει δεμένος σε ένα μεταβατικό πλαίσιο διαμορφωμένο από συμφωνίες και απαιτήσεις ασφαλείας. Η θέση της Τουρκίας στην Κύπρο στηρίζεται στην άρνηση και τη μονιμότητα.
Η Άγκυρα έχει απολέσει την ηθική εξουσία να διδάσκει περί δικαίου, κατοχής ή αυτοδιάθεσης. Μια φιλοπαλαιστινιακή πολιτική μετριέται από τα αποτελέσματα. Ενισχύει θεσμούς αντί για πολιτοφυλακές, συντονισμό αντί για χάος, οικονομικές ροές αντί για απομόνωση και σταθερότητα στην Ιερουσαλήμ αντί για κλιμάκωση. Υποστηρίζει ένα από-στρατιωτικοποιημένο παλαιστινιακό κράτος δίπλα στο Ισραήλ αντί για τη διαγραφή του Ισραήλ. Απαιτεί από τη Χαμάς να αφοπλιστεί, να απελευθερώσει ομήρους και να παραδώσει τον έλεγχο της Γάζας ώστε η ανοικοδόμηση να προχωρήσει υπό υπεύθυνη διακυβέρνηση.
Η Τουρκία δεν κάνει τίποτα από αυτά. Προσφέρει στους Παλαιστινίους μόνο ρητορική και ερείπια. Υποτάσσει την παλαιστινιακή πολιτική σε εξωτερικές ατζέντες και κατακερματισμό, εργαλειοποιώντας τη σημαία για ένα διαφορετικό μέλλον. Κανένας σοβαρός υπεύθυνος χάραξης πολιτικής δεν πρέπει να συγχέει τα δύο.
*Ο Shay Gal συνεργάζεται με κυβερνήσεις και διεθνείς θεσμούς σε θέματα στρατηγικής, κινδύνου και λήψης αποφάσεων ασφαλείας σε περιβάλλοντα υψηλού διακυβεύματος.
